بررسی تأثیر دفعات تیغ‌زنی و عوامل ادافیکی بر میزان شیره‌دهی گیاه Ferula pseudalliacea در مراتع بیابانی استان یزد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

2 استاد، گروه مدیریت مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

3 دانشیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولیدات گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

4 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران

چکیده

گونه‌های گیاهی دارای اکوتیپ‌های مختلفی می‌باشند. شناسایی اکوتیپ‌هایی که فراورده بیشتری تولید می‌کنند، می‌تواند بسیار مفید و از لحاظ تجاری سودآور باشد. این پژوهش اولین مطالعه در مورد میزان شیره‌دهی گیاه آنغوزه تلخ Ferula pseudalliacea و شرایط ادافیکی رویشگاه‌های آن در مراتع بیابانی استان یزد است. بدین‌منظور، در هر منطقه 20 پایه گیاهی که هم سن بودند (5-6 سال) به طور کاملاً تصادفی انتخاب و بهره‌برداری از آنها طبق روش مرسوم انجام شد. نمونه‌برداری از خاک نیز از عمق cm30-0 انجام شد. تمام داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS16 و Excel مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که پایه‌های آنغوزه تلخ در رویشگاه چنارناز در دفعات تیغ‌زنی 7، 8، 11 (05/0>P)، 9 و 10 (01/0>P) به‌طور معنی‌داری میزان شیرابه بیشتر و در دفعات 3 و 13 شیرابه کمتری داشتند (05/0>P). میزان شیرابه کل با مقدار 63/63 گرم در منطقه چنارناز افزایش معنی‌داری نسبت به منطقه بوروئیه (14/60 گرم) نشان داد (01/0>P). در هر دو رویشگاه بیشترین میزان شیرابه تولیدی در برش 9 و 10 مشاهده شد. در کل برداشت آنغوزه تلخ طی 10 مرحله برش در مراتع استان یزد برای بهره‌برداری پایدار پیشنهاد می‌شود. مقایسه پارامترهای خاک نشان داد که درصد شن در منطقه بوروئیه و درصد رطوبت، سیلت، مواد آلی، نیتروژن، فسفر و پتاسیم در منطقه چنارناز به‌طور معنی‌داری بیشتر بود (01/0>P). افزایش ذخیره رطوبتی خاک، مواد آلی و عناصر مورد نیاز گیاه در منطقه چنارناز باعث افزایش عملکرد شیرابه آنغوزه شده است. در این تحقیق اسیدیته در رویشگاه چنارناز افزایش معنی‌داری داشت که عامل مؤثری در رشد و میزان تولید آنغوزه است. از نظر عددی منطقه چنارناز آهک بیشتر و عملکرد بهتری از لحاظ تولید شیرابه دارد. با توجه به نتایج، گیاه آنغوزه تلخ منطقه چنارناز عملکرد بهتری از لحاظ تولید شیرابه داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Effect of Cutting Times and Edaphic Factors on Resin Yield of Ferula pseudalliacea Plant in Desert Rangelands of Yazd Province

نویسندگان [English]

  • Samira Hosein Jafari 1
  • Adel Sepehri 2
  • Hosein Soltanlou 3
  • Aliakbar Karimian 4
1 PhD Student of Agricultural Science and Natural Resources University of Gorgan, Iran
2 Professor, Department of Range and Watershed Management, Agricultural Science and Natural Resources University of Gorgan, Iran
3 Associate professor, Faculty of Plant Production, Agricultural Science and Natural Resources University of Gorgan, Iran
4 Associate professor, Department of Natural Resources, Yazd University, Iran
چکیده [English]

      Plant species have different ecotypes. Identification of ecotypes with more yield operation can be useful and commercially profitable. This is the first study to investigate resin yield amount of Ferula pseudalliacea and edaphic conditions of its habitats in desert rangelands of Yazd province. For this purpose, in each region, 20 plants of the same age (5-6 years) were completely randomly selected and used according to the conventional method. Soil sampling was carried out at a depth of 0-30 cm. All data were analyzed using SPSS16 and Excel software. The results showed that bitter asafetida plants had significantly more resin yield in 7, 8, 11 (P<0.05), 9 and 10 cutting times (P<0.01) but less yield in 3 and 13 times in Chenarnaz habitat (P<0.05). The total amount of resin with 63.63 g showed a significant increase in Chenarnaz compared to Borooieh region (60.14) (P<0.01). The most amount of resin yield was observed in 9 and 10 incisions in both habitats. Totally, it is recommended to harvest bitter asafetida during ten cutting times in Yazd province rangelands for sustainable exploitation. Comparison of soil parameters showed that the sand percentage in Borooieh region and the percentages of moisture, silt, organic matter, nitrogen, phosphorus and potassium in Chenarnaz region were significantly higher (P<0.01). Increasing soil moisture storage, organic matter and essential elements of the plant caused resin yield improvement of asafetida in Chenarnaz region. In this study, acidity had a significant increase in Chenarnaz habitat, which is an effective factor in the growth and production rate of asafetida. Chenarnaz region had numerically more lime and better operation of resin yield. According to the results, bitter asafetida plants of Chenarnaz region had better resin yield operation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bitter asafetida
  • Ferula pseudalliacea
  • resin yield
  • edaphic conditions
  • Yazd province

-  Aghajanlou, F. and Ghorbani, A., 2015. Investigating some effective environmental factors on distribution of Ferula gummosa and Ferula ovina species in Shilandar mountainous rangeland of Zanjan. Journal of Rangeland, 9(4): 407-419.

-  Arzani, H., 2012. Forage quality and daily requirement of livestock grazing on pasture. Tehran University Press, 278p.

-  Azhir, F. and Shahmoradi, A. A., 2007. Autecology of Ferula ovina Boiss. In Tehran Province. Iranian Journal of Range and Desert Research, 14(3): 359-367.

-  Bagherzadeh, K., Kiani Abri, M. and Davazdeh Emami, S., 2007. Investigating relative preference of utilization and gum export of Ferula assa-foetida L. industrial medicinal plant. Third Congress of Medicinal Plants, Shahed University, 3-11.

-  De la Rosa, J. Liebner, F., Pour, G., and Knicker, H., 2013. Partitioning of N in growing plants, microbial biomass and soil organic matter after amendment of N-ammonoxidized lignins. Soil Biology & Biochemistry, 60:125-133.

-  Gholami, B. A. and Faravani, M., 2014. Effects of different cutting methods and times of cutting on growth performance and Gum Resin production of Ferula assa-foetida. Journal of Agricultural Sciences, 59(1): 35-44.

-  Golmohammadi, F., 2013. Medical plant of Ferula assa-foetida and its cultivating, main characteristics and economic importance in South Khorasan province- east of Iran. Technical Journal of Engineering and Applied Sciences, 3(18): 2334-2346.

-  Jafari, M., Zare Chahouki, M. A., Tavili, A. and Kohandel, A., 2006. Soil-vegetation relationship in rangelands of Qom province. Journal of Pajouhesh & Sazandegi, 73: 110-116.

- Jafari Haghighi, M., 2003. Soil analysis, sampling and important physical and chemical analysis method with emphasis on theory and application basics. Nedaye Zoha Press, 240p.

- Kavoosi, G. and Rowshan, V., 2013. Chemical composition, antioxidant and antimicrobial activities of essential oil obtained from Ferula assa-foetida oleo-gum-resin: effect of collection time. Journal of Food Chemistry, 138: 2180-2187.

-  Kia, F., Tavili, A. and Javadi, S. A., 2011. Relationship between some rangeland species distribution and environmental factors in Charbagh region of Golestan province. Journal of Rangeland, 5(3): 292-301.

-  Khederzadeh, S., Samiei, M., Mobaraki, A., Ezeddinloo, L. and Haghi, H. A., 2017. Genetic comparison of Iranian Asafetida (Ferula assa-foetida L.) populations based on cpDNA Ribosomal protein L16 intron. International Journal of Agriculture Innovations and Research, 5(4): 577-583.

-  Moghaddam, M. and Farhadi, N., 2015. Influence of environmental and genetic factors on resin yield, essential oil content and chemical composition of Ferula assa-foetida L. populations. Journal of Applied Research on Medicinal and Aromatic Plants, 2: 69-76.

-  Mozaffarian,V., 2007. Flora of Iran, Umbeliferae. Research Institute of Forests and Rangelands Publications, Iran, 387 p.

-  Mirzaei Mousavand, A., Ghorbani, A., Zare Chahouki, M. A., Keivan Behjou, F. and Sefidi, K., 2016. Effective environmental factors on distribution of Prangos ferulacea Lindl. species in rangelands of Ardebil Province. Journal of rangeland, 10(2): 191-203.

-  Omidbaigi, R. and Pirmoradi, M. R., 2006. A study of the effect of root diameter and incision time on gum yield in medicinal-Rangeland Asafoetida (Ferula assa-foetida L.) plant. Iranian Journal of Natural Resources, 58(4): 261-269.

-  Pirmoradi, M. R., 2012. Morphological, Physiological, Phytochemical and Genetical evaluation of Asafoetida in Kerman province. Ph.D. Thesis, Horticulture Science, Faculty of Agriculture, Tarbiat Modares University, 167 Pp.

-  Safaeian, R., Azarnivand, H., Jafari, M. and Azadi, S., 2007. The role of environmental factors in sustainable utilization strategy of Prangos ferulacea rangelands based on edaphic and topographical factors (Case study: Prangos ferulacea Rangelands in North of Fars province). Journal of rangeland, 3(2): 190-202.

-  Sharifi Yazdi, M., Shahmoradi, A., Zarekia, S. and Khodashenas, M., 2009. Autecology of Ferula oopoda (Boiss & Buhse). Iranian Journal of Range and Desert Research, 15(4): 447-454.

-  Sheidai Karkaj, E., Mofidi Chelan, M., Akbarlou, M. and Motamedi, J., 2013. Investigation on changes in soil organic matter and nutrient elements under various grazing intensities (Case study: Chaharbagh mountain rangelands of Golestan province). Iranian Journal of Range and Desert Research, 20(4): 720-723.

-  Sperry, J. S. and Hacke, U. G., 2002. Desert shrub water relations with respect to soil characteristics and plant functional type. Journal of Functional Ecology, 16: 367-378.

-  Tahir, M., Khrshid, M., Khan, M., Abbasi, M. and Kazemi, M., 2010. Lignite-Derived Humic Acid effect on growth of Wheat Plantsin different soils. Journal of Pedosphere, 21(1): 124-131.

-  Velichko, V., Tikhomirov, A., Ushakova, S., Tikhomirova, N., Shihov, V. and Tirranen, L., 2011. Production characteristics of the "higher plants-soil-likesubstrate" system as an element of the bio regenerative life support system. Advances in Space Research, 9p.

-  Yao, R., Yang, J., Gao, P., Zhang, J. and Jin, W., 2013. Determining minimum data set for soil quality assessment of typical salt-affected farmland in the coastal reclamation area. Soil & Tillage Research, 128: 137-148.

-  Yazdanshenas, H., Jafari, M., Azarnivand, H. and Arzani, H., 2015. Investigating productivity and utilization of Tragacanth gum on the basis of soil characteristics in Tiran and Kroun rangelands (Isfahan). Journal of rangeland, 9(3): 207-221.