موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 Investigating the range condition trend during eight-year period in Isfahan province بررسی روند تغییرات وضعیت مراتع استپی استان اصفهان در یک دوره هشت‌ساله 1 20 102268 FA مسعود برهانی مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان حسین ارزانی استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران زهرا جابرالانصار کارشناس ارشد مرتع‌داری، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان مژگان السادات عظیمی دانشجوی دکتری علوم مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان مهدی فرحپور دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور Journal Article 2015 09 19 Range condition is known as an important indicator for assessment in range management. Many techniques have been exploited for determining this indicator, from which four-factor method has been used in this study. Some communities at stepic regions of Isfahan province were selected. In each selected community, an area was chosen as key area, and a total of eight sites were selected in the key areas. Soil erosion, canopy cover, plant composition, and plant vigor were monitored for each site. The results revealed a significant difference between the sites in terms of the above mentioned parameters, as well as their rainfall (p<0.01). Moreover, there was a significant correlation between annual precipitation and range condition score. The correlation showed different patterns within years in each site, where the difference between years was significant in terms of plant vigor and canopy cover, but non-significant in terms of soil erosion and plant composition. There was also a positive correlation between the trend of individual parameters and the overall condition score. Cluster analysis grouped Aluyjeh, Northern Shahreza, and Charmshahr sites in one branch, Mooteh, Shoorabad, and Golpayegan in another, and finally Komeshcheh and Southern Shahreza in a third branch. The lowest rank for canopy cover, canopy production and soil erosion belonged to Komeshcheh and Southern Shahreza sites. Aluyjeh, Northern Shahreza, and Charmshahr sites were in better condition than the previous group, yet in poor conditions, and the rest of the sites showed the best conditions among study sites. Generally speaking, Isfahan's stepic rangelands are ranked as poor to very poor, while their condition showed a constant trend. وضعیت، یکی از شاخصهایی است که در ارزیابی مدیریت مراتع مورد استفاده قرار می‌گیرد. روشهای متعددی برای ارزیابی این شاخص در اختیار میباشد. روش به کار گرفته شده در تحقیق حاضر روش چهار عاملی بوده که برای انجام این بررسی رویشگاههایی در مناطق استپی استان اصفهان انتخاب شد. در هر یک از رویشگاههای انتخابی یک منطقه معرف انتخاب شد و در مجموع 8 سایت در مناطق معرف تأسیس گردید، برای هر یک از این سایتها در هر سال عاملهای پوشش سطح خاک، درصد تاج پوشش، ترکیب گیاهی، بنیه و شادابی گیاهان به مدت 8 سال اندازهگیری و برآورد شدند. نتایج نشان داد که تفاوت بین سایتهای مورد مطالعه از لحاظ عاملهای مورد بررسی یعنی خاک، تاج پوشش گیاهی، ترکیب، بنیه و شادابی و بارندگی در سطح احتمال یک درصد معنیدار بوده ‌است. همچنین همبستگی بین بارش سالانه و امتیاز وضعیت معنیدار بوده است، بهطوریکه این همبستگی در مورد تفاوت وضعیت سالهای مختلف در یک سایت متفاوت بوده، بهنحوی که در دو عامل بنیه و شادابی و درصد پوشش معنیدار و در دو عامل خاک و ترکیب گیاهی معنیدار نبوده است. همچنین بین امتیاز تمامی عوامل تشکیلدهنده وضعیت و امتیاز وضعیت همبستگی مثبت وجود داشته است. نتایج تجزیه و تحلیل خوشهای نشان داد که سایتهای علویجه، شمال شهرضا و چرمشهر در یک گروه، سایتهای موته، شورآباد، گلپایگان در یک گروه و دو سایت کمشچه و جنوب شهرضا در یک گروه قرار گرفتهاند. دو سایت کمشچه و جنوب شهرضا هم از نظر پوشش، تولید، خاک و هم از نظر وضعیت بدترین شرایط را در میان سایتهای مورد مطالعه داشتند که در یک گروه قرار گرفتهاند. سه سایت علویجه، شمال شهرضا و چرمشهر شرایط ضعیفی دارند، ولی شرایط آنها بهتر از دو سایت قبلی است و نهایتاً بقیه سایتها هستند که با توجه به بارش، تولید و پوشش و خاک بهتر، وضعیتی بهتر از سایر سایتها دارند. بطور کلی مراتع استپی استان اصفهان در طبقه ضعیف تا خیلی ضعیف قرار داشتند و گرایش وضعیت این مراتع در طی دوره هشتساله ثابت بود.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102268_ea8972b913bed9dc004022853b52907e.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 The effects of salinity stress on some of anatomical and morphological characteristics in three Salsola species: S. rigida, S. dendroides, S. richteri بررسی تأثیر تنش شوری بر روی برخی خصوصیات مرفولوژی و آناتومی سه گونه سالسولا (dendroides Pall Salsola , Moq richteri Salsola S.C.G mel , Salsola rigida ) 21 34 102269 FA علی تیموری کارشناس ارشد مدیریت مناطق بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران محمد جعفری استاد، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران Journal Article 2015 09 19 Soil salinity is one of the most important problems of arid and semi-arid regions in the world. Based on Food and Agriculture Organization report, more than 40% of Iran’s under Irrigation lands, are against secondary salinity. Nowadays biological methods are widely used to confront, soil salinity problems. However, significant achievement will take place when plant reserve resources having desired genetically changes, be available. Various resistances against salinity are due to plant genetically variations and selection for just one factor will not be a suitable criteria in measurement of this experimental property. To choose resistant varieties, it is necessary to notice to a set of indexes to create changes in physiology, anatomy, and morphology of plant species. The study of salinity stress on three range plant species of Chenopodiaceae family was the main objective of this experiment. The study conducted in completely random design with factorial experiment and four replications. Experimental treatments were three Salsola species and seven levels of salty water solution containing pure sodium chloride with concentration of 0, 100, 200, 300, 400, 500 and 600 mM. Results of the experiment showed that salinity affected the plants morphological and anatomical characteristics. With increasing salinity rates, some morphological changes such as; leaves falling, chlorosis and succulence were observed. Anatomical changes such as accumulation of crystal salt in mesophyll cells and increasing of trichomes for evapotranspiration decrease and salt exclusion were also observed in the species under study. شوری خاک یکی از مشکلات مهم مناطق خشک و نیمهخشک جهان میباشد. براساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی بیش از40 درصد از اراضی تحت آبیاری ایران در معرض شوری قرار دارند. امروزه استفاده از روش بیولوژیک جهت مقابله با مسائل شوری خاک به طور وسیع بکارگرفته میشود. ولی موفقیت چشمگیر زمانی حاصل میشود که منابع ذخیره گیاهی که دارای تغییرات ژنتیکی مطلوب هستند در دسترس باشند. چرا که مقاومتهای متفاوت در برابر شوری ناشی از تنوع ژنتیکی گیاهان میباشد و انتخاب براساس یک عامل،‌ معیار مناسبی در ارزیابی مقاومت به شوری نخواهد بود. ‌بنابراین در انتخاب ارقام مقاوم لازم است به مجموعهای از شاخصهای مقاومت به شوری که موجب تغییراتی در فیزیولوژی،‌ آناتومی و مرفولوژی گونهها و ارقام گیاهی میگردند، توجه شود. در این تحقیق تأثیر تنش شوری روی سه گونه مرتعی مورد بررسی قرار گرفت. بهطوریکه هر سه گونه مورد آزمایش در این بررسی از خانواده اسفناجیان بوده و جهت تعلیف دام و احیای مناطق خشک و نیمهخشک مناسب هستند. این تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل ‌در قالب طرح کاملاً تصادفی و در چهار تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل سه گونه مرتعی S.rigida ، S.dendroidesو S.richteriو 7 سطح مختلف محلول آب شور محتوی کلرور سدیم خالص، ‌با غلظتهای 0، 100، 200، 300، 400، 500 و600 میلیمولار بود. هدف از انجام این تحقیق بررسی برخی از شاخصهای مقاومت به شوری بود. از این رو، نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که شوری بر خصوصیات مرفولوژی و آناتومی گیاهان اثر می‌گذارد. به طوریکه با افزایش شوری تغییرات مرفولوژی در گیاهان نظیر: ریزش برگهای پائینی، زردشدگی برگها و گوشتی شدن برگها مشاهده گردید و با توجه به نتایج بدستآمده از آناتومی برگها مشاهده شد که گیاهان مورد آزمایش برای مقابله با شوری از مکانیسم تجمع کریستالهای نمک در سلولهای مزوفیلی برگ و همچنین افزایش کرک جهت کاهش میزان تبخیر و تعرق و دفع نمک استفاده میکنند.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102269_cda8cd8a539ac66e8328ee957260211f.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 Application of Analytical Hierarchy Process (AHP) in assessment of de-desertification alternatives Case study: Khezrabad region, Yazd province کاربرد فرایند تحلیلی سلسله مراتبی(AHP) در ارزیابی راهبردهای بیابان‌زدایی (مطالعه موردی: منطقه خضرآباد یزد) 35 50 102347 FA محمدحسن صادقی‌روش استادیار، گروه محیط‌زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان حسن احمدی استاد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران غلامرضا زهتابیان استاد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران محمد طهمورث کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران Journal Article 2015 09 22 With respect to importance of desertification issue and complication of this phenomenon because of interaction of different and numerous variables during the time, paying effective attention to the optimum alternatives is vital for prevention of de-desertification or rehabilitation and improvement of degradation lands so the loss of limited capitals are prevented and efficiency of control and rehabilitation projects is enhanced. Study of research sources showed that unfortunately proposed alternatives are superficial and there are not any precedence in application of systematic methods such as Multiple Attribute Decision Making (MADM) for desertification issues. Therefore in this research AHP method has been used for offering the optimal alternatives for de-desertification. In this study the opinion of experts about alternatives and criteria were assessed by using Delphi method and Pirewise comparison and with application of EC software. Then final preference for the alternatives was obtained with synthesis and integration of the results. The ability of the model was assessed for offering de-desertification alternatives in Khezrabad region in Yazd province. On the basis of obtained results unsuitable land use alternative with weighted average of %22.9, vegetation cover development and reclamation with weighted average of %21.8 and modification of groundwater harvesting with weighted average of %19.1 were determined as the optimum de-desertification alternatives in the study area. با توجه به اهمیت روزافزون مسئله بیابانزدایی و پیچیدگی این فرایند که در اثر برهم کنشهای متغیرهای مختلفی در طی زمان حاصل میشود، لزوم پرداختن به راهکارهای بهینه به منظور جلوگیری از بیابانیشدن یا احیاء و ترمیم مناطق تخریبیافته، ضروری به نظر میرسد. بهطوریکه ضمن جلوگیری از هدررفتن سرمایههای محدود، بازدهی طرحهای کنترل، احیاء و بازسازی عرصههای طبیعی بالا رود. با مطالعه منابع تحقیقاتی، مشخص شد که متأسفانه تاکنون راهکارهای ارائه شده برای رفع این مسئله، بخشی و غیر همهجانبهنگر بوده و هیچگونه سابقهای در بکارگیری روشهای نظاممند، از جمله روشهای تصمیمگیری چندمعیاره (MADM) در زمینه بیابانزدایی وجود ندارد. بنابراین سعی شد از روش فرایند تحلیلی سلسله مراتبی(AHP) به منظور ارائه راهکارهای بهینه در بیابانزدائی استفاده شود. در این پژوهش از روش دلفی(Delphi) به صورت مقایسات زوجی(Pire Wise) با استفاده از نرمافزار Expert Choice، نظرات متخصصان نسبت به ارجحیت و اولویت معیارها و راهبردها، ارزیابی شد. سپس با عمل تلفیق بر روی نتایج حاصل شده، اولویت نهایی راهبردها بدستآمد. این مدل به منظور ارزیابی کارایی در ارائه راهبردهای بهینه، در منطقه خضرآباد یزد مورد استفاده قرار گرفت. بنابراین بر مبنای نتایج حاصل شده، راهبردهای جلوگیری از تبدیل و تغییر نامناسب کاربری اراضی با میانگین وزنی 9/22 درصد، توسعه و احیاء پوشش گیاهی با میانگین وزنی 8/21 درصد و تعدیل در برداشت از منابع آب زیرزمینی با میانگین وزنی1/19 درصد بهترتیب بهعنوان مهمترین راهبردهای بیابانزدایی در منطقه تشخیص داده شدند.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102347_6c2688e6ec59249a2d5840f4b52cf92d.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 Evaluation defferent priming treatments influences on Puccinellia distans germination characteristics اثر تیمارهای مختلف پرایمینگ بر ویژگیهای جوانه‌زنی بذر Puccinellia distans 51 60 102349 FA مرتضی صابری مربی پژوهشی، دانشگاه زابل علی طویلی دانشیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران Journal Article 2015 09 22 Puccinellia distans is a perennial range species from Poaceae family. The current research was performed to evaluate different priming treatments effect on improving seed germination in P.distans. For this purpose a factorial experiment with a completely randomized design in four replications with 3 priming treatments (9 levels) was conducted. Treatments included salicylic acid (100, 200 and 300 mg/l), gibberlic acid (125, 250 and 500 ppm) and ascorbic acid (100 and 300 mg/l). The time of each of mentioned treatments was considered 10, 24 and 8 hours, respectively. Distilled water was used as control treatment. Evaluated germination characteristics were percentage and rate of germination. Results indicated that priming application has had considerable influences on seed germination so that there are significant differences between obtained results. Priming with salicylic acid (at 300 mg/l level) had the highest effect on germination.It increased germination percentage up to 40% and germination rate up to 1.8 seed/day compared to control treatment. گونه Puccinellia distans گیاهی چندساله و مرتعی از تیره گندمیان است. در این تحقیق برای بررسی اثر پرایمینگ بر جوانهزنی بذر گونه مذکور، آزمایشی در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی در 4 تکرار انجام شد. تیمارهای پرایمینگ بذر عبارت بودند از: سه سطح اسید سالیسیلیک (100، 200 و 300 میلی‌گرم در لیتر)، سه سطح اسید جیبرلیک (125، 250 و 500ppm ) و دو سطح اسید اسکوربیک (100 و 300 میلیگرم در لیتر). مدت زمان پرایم تیمارها بهترتیب 10، 24 و 8 ساعت در نظر گرفته شد. ضمناً از آبمقطر بهعنوان شاهد استفاده شد. به‌طوری‌که در این آزمایش صفاتی از قبیل درصد جوانهزنی و سرعت جوانهزنی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس و مقایسه میانگینها نشان داد که بین تیمارها از نظر درصد جوانهزنی و سرعت جوانهزنی در سطح 1 درصد تفاوت معنیدار وجود دارد و پرایمینگ بذر، افرایش درصد جوانهزنی و سرعت جوانهزنی را در پی داشته است. پرایمینگ بذرها با محلول اسید سالیسیلیک 300 میلیگرم در لیتر موجب جوانهزنی بهتر در مقایسه با سایر محلولها شد. پرایمینگ بذرها با این محلول در مقایسه با بذرهای پرایم نشده 40 % جوانه‌زنی و 8/1 (بذر/ روز) سرعت جوانهزنی بیشتری داشت.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102349_34646637a6fde88469d4ea798dd24de3.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 Modeling of ground water spatial distribution for some chemical properties (Case study in Garmsar watershed) مدلسازی توزیع مکانی برخی از خصوصیات شیمیایی آبهای زیرزمینی (مطالعه موردی در حوزه آبخیز گرمسار) 61 73 102351 FA غلامرضا زهتابیان استاد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران عنایت ا... جان فز کارشناسی ارشد بیابانزدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران حسین محمدعسگری دانشجوی دکترای بیابان‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران محمدجواد نعمت‌الهی کارشناسی ارشد بیابانزدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران. Journal Article 2015 09 22 Ground Water quality change is due to mismanagement in use of groundwater resources. Main objective of this research was to investigate spatial variability of chemical properties of ground water. In this research chemical properties such as cation, anion, sulphate and carbonate were studied. Normality of data investigated based on Kolmogeraph- Smirnov test. Then, variogeraphy analysis was done in geostatistical methods. Accuracy assessment was investigated based on mean absolute error (MAE), residual mean square error (RMSE) and correlation coefficient (R). Results showed that geostatistical methods have more accuracy than determinestic methods. However, global polynomial interpolation was the best method for mapping cation. In addition, for the most parameters, Cokriging method was the best method for interpolation تغییر در کیفیت آبهای زیرزمینی که معمولاً بر اثر مدیریت غلط استحصال آب زیرزمینی رخ می‌دهد مقدمه‌ای بر تخریب سایر منابع چه به صورت مستقیم و چه به صورت غیر‌مستقیم است. این تحقیق با هدف مدلسازی تغییرات مکانی کیفیت آب زیرزمینی با استفاده از روشهای زمین‌آماری و معین انجام شد. عاملهای کاتیون، آنیون، یون سولفات و یون بی‌کربنات از کل خصوصیات آب زیرزمینی انتخاب شدند. بهطوریکه، در ابتدا نرمالبودن داده‌ها با استفاده از روش کولوموگراف- اسمیرنوف بررسی گردید. سپس تجزیه و تحلیل واریوگرافی و واریوگرام متقابل عاملها محاسبه گردید. ارزیابی نتایج با محاسبه مجذور میانگین مربعات خطا و ضریب همبستگی بین مقادیر مشاهده‌ای و تخمینی انجام شد. نتایج نشان داد که روشهای زمین‌آماری برتری قابل‌ملاحظه‌ای نسبت به روشهای معین بجز در مورد عامل کاتیون داشته که روش تخمین عام بهترین روش بوده است. در عاملهای آنیون و یون سولفات کمترین میزان RMSE در روش کوکریجینگ و به میزان 1/9 و 55/2 محاسبه شده است، این عدد برای عامل یون بی‌کربنات در روش کریجینگ گسسته 90/0؛ اما در مورد عامل کاتیون برخلاف عاملهای دیگر روش معین تخمین عام کمترین خطا را به خود اختصاص داده است و عدد 45/12 محاسبه گردیده است. بهطوریکه استفاده از متغیر کمکی در روش کوکریجینگ دقت نتایج را بجز در عامل بی‌کربنات افزایش داده است.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102351_e41454503cf25d736ba9abef3d9c5ae7.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 Assessing different remote sensing techniques to detect land use changes (Case study in Dareshahr, Ilam province) ارزیابی روش‌های مختلف سنجش از دور برای پایش تغییرات کاربری اراضی (مطالعه موردی حوزه دره‌شهر- استان ایلام) 74 93 102354 FA صالح آرخی استادیار، گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام یعقوب نیازی کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد Journal Article 2015 09 22 Presently, unplanned changes of land use have become a major problem. Most land use changes occur without a clear and logical planning with little attention to their environment impacts.Since that landuse change occurring over large areas, remote sensing technology is an essential and useful tool for landuse change detection. In this study,after applying geometric and radiometric correction on landsat images of TM(1988) and ETM+(2001) ,five techniques of change detection have been used in 80470 hectare in the region of Daresher,Ilam province. These change detection techniques included Image regression, NDVI differencing, Principal component analysis (PCA(, Tasselled cap (KT) and post-classification comparison. In all these techniques, following standarizing maps,change direction has been determined.The accuracy of the results obtained by each technique was evaluated by comparison with post-classification method through Kappa coefficient calculation. According to the results, NDVI differencing and PC2 differencing showed the largest accuracy with Kappa coefficients of 0.667 and 0.655, respectively.However, Different change detection algorithms have their own merits and no single approach is optimal and applicable to all cases. In practice, several change detection techniques should be used to implement change detection, whose results are then compared to identify the best approach through visual or quantitative assessment. در حال حاضر، تغییرات بدون برنامه کاربری اراضی، به یک مشکل عمده تبدیل گردیده است. بیشتر تغییرات کاربری اراضی، بدون برنامهریزی روشن و منطقی با توجه اندک به اثرات زیستمحیطی آنها صورت میگیرد. از آنجا که تغییرات در کاربری اراضی در سطوح وسیع و گسترده صورت میگیرد، بنابراین تکنولوژی سنجش از راه دور ابزاری ضروری و با ارزش جهت پایش تغییرات میباشد. در این مطالعه پس از اعمال تصحیحات هندسی و رادیومتریک بر روی تصاویر لندست(TM) سال 1988 و لندست(ETM+) سال 2001، از پنج روش پایش تغییر شامل، رگرسیون تصویر، تفاضل NDVI، تجزیه مؤلفههای اصلی، تبدیل تسلدکپ و روش مقایسه پس از طبقهبندی در حوزه درهشهر استان ایلام با مساحت 80470 هکتار استفاده شده است. در همه این روشها پس از استانداردسازی نقشهها، جهت تغییرات مشخص شده است. در این مطالعه براساس نتایج حاصل از روش مقایسه پس از طبقهبندی و محاسبه ضریب کاپا دقت روشهای دیگر بررسی شده است. براساس نتایج بدستآمده مشخص گردید که بعد از روش مقایسه پس از طبقهبندی، روش تفاضل NDVI و تفاضل PC2 بهترتیب با ضریب کاپای 667/0 و 659/0 بیشترین دقت را در پایش تغییرات کاربری اراضی منطقه مورد مطالعه داشتهاند. با وجود این روشهای پایش تغییر متفاوت ویژگیهای خود را داشته و هیچ روشی به تنهایی مناسب و قابل استفاده برای تمام موارد نمیباشد. بنابراین در عمل بهتر است چندین روش پایش تغییر مورد استفاده قرار گیرد و در مرحله بعد نتایج آنها مقایسه شده و بهترین روش از طریق ارزیابی کیفی یا کمی تعیین گردد

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102354_b970895309292bffdff82776450c8bf5.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 Comparison of spatial spreading of arid and semi-arid climates in Iran during 1976-2005 مقایسه گسترش مکانی اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک در ایران طی دوره 2005-1976 94 105 102356 FA تقی طاوسی استادیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان پیمان محمودی دانشجوی دکترای اقلیم‌شناسی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان فرزانه سرگلزائی مقدم کارشناس هواشناسی، مرکز تحقیقات هواشناسی کاربردی استان سیستان و بلوچستان Journal Article 2015 09 22 On the basis of definition of United Nation Convention on Combating Desertification: desertification is land degradation on arid, semi-arid and sub- humid arid regions by reason of climate change and human activities. Also on the basis of this Convention, arid, semi-arid and sub-humid arid regions is regions that quotient between precipitation with potential evapotranspiration is approximately 0.05 to 0.65. Annual temperature averages and total annual precipitation from 45 synoptic meteorological stations for a 30 years period (1976-2005) has been collected the Meteorological Organization of Iran. In this paper for study of spatial spreading trend of arid and semi-arid climates of Iran of bioclimatic index of UNEP (United Nation Environment Programme) were used. Thirty years period divided to three subgroups: (1976-1985), (1986-1995) and (1996-2005). Then for each subgroup provided zoning maps and finally zoning maps were subtracted from each other. Results showed that: (1) The most spatial spread of arid and semi-arid climates observed in third decade and (2) The most severe changes of spatial climate observed in west and north-west and south-east of Iran, respectively. براساس تعریف کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مهار بیابانزایی « بیابانزایی به معنی تخریب سرزمین در مناطق خشک، نیمهخشک و خشک نیمهمرطوب به علت تغییرات آب و هوایی و فعالیتهای انسانی است. همچنین براساس این کنوانسیون مناطق خشک، نیمهخشک و خشک نیمهمرطوب مناطقی هستند که در آن نسبت بارندگی به تبخیر و تعرق بالقوه در محدوده 05/0 تا 65/0 قرار گیرد. دادههای مربوط به دو عامل میانگین دمای سالانه و جمع بارش سالانه 45 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک برای یک دوره 30 ساله (2005- 1976) از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید. در این تحقیق برای مطالعه و بررسی گسترش مکانی اقلیمهای خشک و نیمهخشک ایران بهعنوان اولین حلقه تأثیرگذار در گسترش و تشدید بیابانزایی از شاخص زیست اقلیم یونیپ (UNEP) بهره گرفته شد. بهطوریکه دوره 30 ساله مورد مطالعه، به سه زیر دوره 10 ساله تقسیم گردید. سپس برای هر زیر دوره با استفاده از شاخص مورد نظر، نقشههای پهنهبندی اقلیمها تهیه گردید و در نهایت با منهاکردن نقشهها از یکدیگر، تغییرات رخ داده در گسترش مکانی اقلیمهای خشک و نیمهخشک ایران مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. براساس نقشههای تهیه شده برای سه زیر دوره مورد مطالعه مشاهده شد که بیشترین گسترش مکانی اقلیمهای خشک و نیمهخشک در دهه سوم روی داده است. بهنحویکه از لحاظ مکانی نیز شدیدترین تغییرات ابتدا در غرب و شمالغرب ایران و بعد در جنوبشرق ایران مشاهده شد. بهطوریکه در غرب و شمالغرب ایران جایگزین شدن اقلیم نیمهخشک به جای اقلیم خشک نیمهمرطوب و نیمه‌مرطوب به وضوح قابل مشاهده است. در جنوبشرق ایران هم شاهد گسترش اقلیم فراخشک در جهت مداری و نصف النهاری بودهایم. براساس نتایج مطالعات محققان مشاهده گردید که گسترش اقلیم فراخشک به دلیل خشکسالیهای رخ داده در دهه سوم و گسترش اقلیم نیمهخشک در غرب و شمالغرب ایران علاوه بر خشکسالی فراگیر، تغییرات اقلیمی روی داده در برخی عاملهای اقلیمی بوده است

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102356_a41edf1832a109fe54ccacf906cf03be.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 Determining and Prioritizing of flood spreading suitable sites for qanats, wells and springs recharging in arid regions تعیین و اولویت‌بندی پهنه‌های مناسب پخش سیلاب برای تغذیه‌ی قنات‌ها، چاه‌ها و چشمه‌ها در مناطق خشک (مطالعه‌ی موردی: حوزه آبخیز میانکوه یزد) 106 114 102357 FA علی‌اکبر جمالی استادیار گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد پروانه عشوری کارشناس ارشد، بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور صدیقه زارع کیا دانشجوی دکترای علوم مرتع، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران Journal Article 2015 09 22 Flood spreading will be more important and critical if drought occurred in arid and semi arid regions. Object is determination and prioritizing of flood spreading suitable sites for qanats, wells, and springs recharging in arid regions by using spatial multi criteria methods and GIS to combat with aridity and drought critic. Miankouh watershed in south of Yazd with 618 Km2 was selected as study area. In this study spatial economical factors such as proximity to road, qanat, well and spring were considered. Spatial natural factors and constraints such as vegetation cover density, geomorphology, land use and slope were interposed in the tree model. In spatial multi criteria evaluation method, factors were standardized through Boolean and fuzzy logics. Factor weights determined with ranking method. In next step with tree model and visual programming layers were combined in GIS environment that its result was composite index map (CIM) with fuzzy values. As a result, suitable region for flood spreading with values near to one were consisted areas with 15.02 km2 and all three priorities 2.43% of whole area in the watershed. This district had suitable common cover with region implemented flood spreading project. So, this method is recommended for determining suitable flood spreading sites in the same watershed areas. در مناطق خشک و نیمهخشک، اگر خشکسالی رخ دهد، اهمیت پخش سیلاب[1]‌ها و استفاده بهینه از آنها دو‌چندان می‌گردد. هدف، تعیین پهنه‌های مناسب پخش سیلاب برای تقویت آب قنات‌ها، چاه‌ها و چشمه‌ها در مناطق خشک با فنون ارزیابی چند‌معیاره‌مکانی[2]‌ GIS برای مقابله با بحران خشکی و خشکسالی است. از این‌رو، حوزه‌ی آبخیز میانکوه در جنوب یزد با مساحت 618 کیلومتر‌مربع، انتخاب شد. در این مطالعه عوامل مکانی اقتصادی همچون نزدیکی به جاده، روستا، قنات، چاه و چشمه در‌نظر گرفته شد. همچنین عوامل و محدودیت‌های مکانی طبیعی مثل تراکم پوشش‌گیاهی، زمین‌ریخت‌شناسی[3]‌، کاربری اراضی و درجه شیب نیز دخالت داده شد. به طوری که در روش ارزیابی چند معیاره مکانی، عوامل با استفاده از روابط مربوط استانداردسازی بولین و فازی شدند. وزن عوامل نیز با روش رتبه‌بندی مشخص گردید. در مرحله‌ی بعد تلفیق لایه‌ها با طراحی درخت‌واره و زبان برنامه‌نویسی‌ ویژوال در محیط GIS انجام شد که نتیجه‌ی آن، نقشه‌ی شاخص مرکب با ارزش‌های فازی (از صفر تا یک) بود. در نتیجه، منطقه‌ی مناسب پخش سیلاب با ارزش‌های نزدیکتر به یک، مساحتی معادل 02/15 کیلومتر‌مربع و هر سه اولویت 43/2 درصد از مساحت حوزه را شامل می‌شوند. این منطقه هم‌پوشانی مناسبی با منطقه‌ی اجراشده‌ی طرح پخش سیلاب داشت‌‍؛ بنابراین کاربرد روش مزبور در تشخیص سریع و دقیق پخش سیلاب برای مناطق مشابه در کشور توصیه می‌گردد. [1]- Flood spreading [2]- Spatial Multi-Criteria Evaluation (SMCE) [3]- Geomorphology

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102357_217d6097282ab9949b451cb8aced7c0b.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 The effect of cold treatment on germination characteristics and vegetative traits in five ecotypes of Dactylis glomerata in germinator and greenhouse تأثیر سرمادهی بر خصوصیات جوانه‌زنی و رشد گیاهچه پنج اکوتیپ علف باغ ) Dactylis glomerata (در دو شرایط آزمایشگاه و گلخانه 115 126 102360 FA محمدعلی علیزاده استادیار، بخش بانک ژن، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور علی اشرف جعفری دانشیار، بخش بانک ژن، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور Journal Article 2015 09 22 The effect of pre-cool temperature was studied on seed characteristics including: percent and speed of germination, seedling height, root/shoot length ratio, seedling weight, seedling dry/fresh weight ratio and vigour index in five ecotypes of Dactylis glomerata in laboratory and greenhouse condition. Beside of seed germination characteristics, some vegetative growth properties such as tiller number and leaf area were measured in greenhouse experiment. In laboratory condition, pre-cool germination temperature (4 °C) was applied by two weeks on seeds of ecotypes before standard germination test. In greenhouse, the seeds of five ecotypes were sownon pots with fluctuation temperatures 20±5°C during day and (5-12 °C) during night time. The 4 °C was used as base temperature for cold treatment on 15 and 35 days of seedling growth stage compared control. Data were collected and analyzed using factorial experiment method. Results showed, some ecotype like Gene bank had higher values for percent and speed of germination and vigour index than other ecotypes in both experimental conditions. The same ecotype had higher values for tiller number and leaf area than others in both control and cold treatment. It follows by two ecotypes of Hamadan and Karaj with high level of tiller number and leaf area in reaction by cold treatment compare with control in greenhouse. With regard to results, for all seed characteristics, tiller number and leaf area, Gene bank and then Karaj and Hamadan ecotypes were superior compared with other ecotypes. در این تحقیق، اثرهای پیشتیمار سرما بر خصوصیات جوانهزنی و رشد اولیه (درصد و سرعت جوانهزنی، میانگین طول گیاهچه، وزن خشک و نسبت آن به وزن تر، نسبت طول ریشه/ طول ساقه، شاخص بنیه) در 5 اکوتیپ علف باغ (Dactylis.glomerata) در دو شرایط آزمایشگاه و گلخانه در قالب آزمایش فاکتوریل با طرح پایه کاملاً تصادفی مورد بررسی قرار گرفتند. در گلخانه صفات میزان پنجهدهی و اندازه سطح برگ نیز ارزیابی گردید. در شرایط آزمایشگاه، اعمال تیمار سرما به مدت دو هفته روی بذرها در دمای°C 4 در مقایسه با شاهد انجام شد. در گلخانه، پس از اعمال دو هفته پیش سرما، بذرهای اکوتیپها در شرایط استاندارد دمای°C 4± 20 و دوره روشنایی 16 ساعت و تاریکی 8 ساعت رشد کردند و بعد تیمار سرمای °C4 در دو مرحله سن 15 و 35 روزه گیاهچهها در مقایسه با شاهد اعمال گردید. نتایج نشان داد که اکوتیپهای بانک ژن و کرج با تیمار سرما دارای بیشترین درصد و سرعت جوانهزنی در ژرمیناتور بودند. میانگین درصد و سرعت سبزشدن و شاخص بنیه آنها در گلخانه نسبت به سایر اکوتیپها بیشتر بود. اکوتیپ بانکژن با داشتن خصوصیات مطلوب جوانهزنی و بنیهای در هر دو محیط و تعداد پنجهدهی و سطح برگ بیشتر در گلخانه بهعنوان یکی از اکوتیپهای برتر شناخته شد. بعد از اکوتیپ بانکژن، اکوتیپهای کرج و همدان در مرتبه بعدی قرار گرفتند

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102360_12bfb57319bc576cea42220e74e616d2.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 The effects of the use of low quality flood on desert area اثرهای استفاده از سیلاب‌های با کیفیت پایین بر آبشویی خاکهای کویری (مطالعه موردی منطقه برآباد - سبزوار) 127 148 102362 FA ابوالقاسم دادرسی سبزوار مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی محمد خسروشاهی استادیار پژوهش، بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور Journal Article 2015 09 22 Low quality flood irrigation are used on desert area of KaleShoor river of Sabzevar since 1992. The main objective of this research was to asses changes in soil salinity affected by low quality flood irrigation. To meet this, 51 soil samples were taken and tested in the laboratory for salinity and indicators require. soil samples taken from depth of 0-30cm, 30-60cm and 60-90cm at the beginning, middle and end of the cultivated rows of the land. Three soil samples were also prepared from the control area. The results showed that EC and PH values reduced in all samples, compared with control points. In addition, organic materials and sand particles which carried by flood water, improved the soil structure and texture of the study area. This study also showed that flood irrigation has been able to reduce gypsum from range of root zone and transported to lower layers. استفاده از سیلابهای با کیفیت پایین در اراضی بیابانی حاشیه رودخانه کالشور شهرستان سبزوار با هدف اداره بهینه سیلاب‌های این رودخانه، از سال 1371 در دست انجام است. در این پروژه سیلابهای رودخانه کالشور سبزوار که از کیفیت خوبی برخوردار نیست مورد بهرهبرداری قرار گرفته و اراضی بوتهکاری شدهی حاشیه آن، آبیاری سیلابی میشوند. هدف از انجام این پژوهش، سنجش کارایی استفاده از سیلابهای با کیفیت پایین، در تغییرات شوری، pH، گچ، مواد آلی و بافتِ خاک اراضی بیابانی است. برای بررسی تغییرات شوری خاک متأثر از عملیات آبیاری منطقه با سیلاب رودخانه کالشور، نمونه‏برداری مخلوط خاک از اعماق 0- 30 (مخلوطِ لایه رسوب و لایه شخم)، 30- 60 و 60- 90 سانتیمتر در ابتدا، ‏وســط و انتهای نوارهای کشت برای سه منطقه ابتدایی، میانی و انتهایی عرصه احیاء شده و نیز نمونهگیری از ‏قطعات شاهد انجام گردید. ‏به این ترتیب، تعداد 51 نمونهی خاک به منظور بررسی تعدادی از عاملهای مورد نیاز، برداشت شد. محل نمونههای خاک با انتخاب 4 ردیف کشت شده از ابتدا تا انتهای عرصه‏ی احیاء شده و با احتساب 4 نمونه در هر ردیف، انجام شد. همچنین تعداد 3 نمونهی خاک از منطقهی ‏شاهد (بدون آبگیری شده) نیز تهیه گردید. نمونهها برای ارزیابی شاخصهای مورد نیاز شوری در آزمایشگاه، با روش تهیه عصاره اشباع مورد آزمایش قرار ‏گرفتند.به طوریکه نتایج نشان داد که مقدارEC خاک تقریباً در تمام ردیفهای نمونهگیری و در تمام اعماق خاک وpH در تمام نمونهها، نسبت به شاهد کاهش یافته است. مقدار تغییرات pH خاک در تمامی نمونهها با افزایش عمق نسبت مستقیم دارد. این بررسی همچنین مشخص کرد که آبیاری سیلابی توانسته است گچِ خاک را از محدوده توسعهی ریشه حذف و به طبقات پایینی خاک منتقل کند. افزون بر آن، افزایش میزان مواد آلی خاک در بیش از 75% نمونهها، حکایت از غنی بودن مواد غذایی در سیلاب مورد استفاده دارد. سرانجام، آبیاری سیلابی با افزایش میزان شن در تمامی نوارها در عمق 0- 30 سانتیمتری خاک، بافت خاک سنگین منطقه را، بهویژه در منطقه توسعه ریشه بهبود بخشده است.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102362_6e6bb3abc17554944c7c3f2643a18295.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 Determination of desert area of Markazi province from the vegetation point of view قلمرو مناطق بیابانی استان مرکزی از جنبه پوشش گیاهی 149 165 102364 FA اکبر گندمکار قالهری کارشناس ارشد اداره کل منابع طبیعی استان مرکزی محمد خسروشاهی استادیار، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور غلامرضا گودرزی مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی حجت ا.. زاهدی پور دانشیار پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی اسماعیل عزیز آبادی کارشناس ارشد اداره کل منابع طبیعی استان مرکزی Journal Article 2015 09 22 Desert is a location in which life of plant and animal is hardly possible. In desert formation, different parameters including: climate, geology, vegetation, pedology, hydrology and geomorphology are special and their interaction to each other plays an important role. For desert area vegetation and their boundaries, detailed investigation on such parameters and their interaction to each other is necessary. In this research, desert area of Markazi province was studied from the view point of vegetation. With determination of desert area boundary and gathering detailed data on such an area, the combating desertification and proper use and planning of desert area is possible. For this reason, first of all, the dominant vegetation types were determined and digitized using GIS with Ilwis academic program software. Then the dominant vegetation types were divided to different groups. The map of desert area and their boundaries were determined with taking into consideration the existing data and information and vegetation types characteristics. The result shows that the total desert vegetation types are 276074 ha with 21 special desert vegetation types and their potential capacity were determined. The result also show that the widest desert vegetation types are Hultemia persica – Scariola orientalis with 77833.8 ha which are distributed in Saveh, Arak, Delijan and Khomain townships and smallest desert vegetation type is Nitraria schoberri with 299.5 ha in marginal salty land of Mayghan playa. Finaly, vegetation map with boundaries of 21 desert vegetation types produced for this study area. ation types بیابان مکانی است که در آن مشکلات محیطی، زندگی انسان را با مشکل روبرو میسازد. در بوجود آمدن شرایط بیابانی عوامل مختلف اقلیمی، زمین شناسی، پوشش گیاهی، خاکشناسی، هیدرولوژی و ژئومورفولوژی نقش خاص خود را ایفا نموده و بر یکدیگر نیز تأثیرگذار میباشند. برای شناسایی مناطق بیابانی و محدوده آنها، نیاز به بررسی دقیق عوامل فوقالذکر در هر منطقه و تأثیر متقابل آنها بر یکدیگر میباشد. بهطوریکه در این تحقیق به بررسی محدوده بیابانهای استان با توجه به عامل پوشش گیاهی پرداخته شده است. با تعیین محدوده بیابانها و جمعآوری اطلاعات کامل در آن مناطق میتوان جهت جلوگیری از گسترش بیابانها و استفاده بهینه از پتانسیلهای موجود در آن، برنامهریزی مناسب و دقیق ارائه و اجرا نمود. برای این کار محدوده تیپهای گیاهی غالب تعیین و نقشه آن به صورت رقومی در محیط نرمافزار Ilwis تهیه شد. سپس تیپهای گیاهی غالب به گروههای مختلف تقسیم شد و با استفاده از اطلاعات موجود و با توجه به ویژگیهای عمومی هریک از گروهها و تیپ‌ها و گونههای گیاهی و مناطق رویشی محدوده اراضی بیابان تفکیک گردید و بر این اساس نقشه مناطق بیابانی استان از جنبه پوشش گیاهی تهیه شد. بنابراین کل عرصه تیپهای گیاهی بیابانی استان 276074 هکتار میباشد و در محدوده مورد مطالعه 21 تیپ گیاهی شاخص مناطق بیابانی مورد شناسایی قرار گرفته که ضمن مشخص کردن هر تیپ گیاهی نسبت به ارزیابی و تعیین و ظرفیت مراتع نیز اقدام گردید؛ در نتیجه وسیعترین تیپ گیاهی بیابانی تیپHultemia persica- Scariola orientalisبا 8/77833 هکتار میباشد که در محدوده شهرستانهای ساوه، اراک، دلیجان و خمین پراکنده است و کوچکترین تیپ گیاهی Nitraria می‌باشد که با 5/299 هکتار وسعت در حاشیه کفه نمکی کویرمیقان واقع شده است.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102364_d2dca4a0521ea1d057880300512d989a.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 17 1 2010 05 22 Study on Relationship between Ownership Type and Exploitation State In Summer Rangeland of Arak Township بررسی رابطه بین نوع مالکیت مرتع و وضعیت بهره‌بردار‌ی (با تأکید بر مراتع ییلاقی شهرستان اراک) 166 179 102368 FA معصومه سادات حسینی نسب دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مرتع‌داری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس حسین بارانی استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان قاسمعلی دیانتی تیلکی استادیار گروه مرتع، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2015 09 22 Managing ranch units has been one of the important issues during the last decades in studying the rangeland of Iran. The most noticeable system for range management based on grazing licene is one of the three types of council، collective and private exploitation. One of the implementing methods concerning the balance between livestock and range and reduction of range degradation is the introduction of reasonable range utility units. The present study seeks to compare different ownership types with considering independent variables of rangeland condition، exploitation and the capability degree of collective and private ownership so as to introduce the most appropriate method for user's inclination and better quality. According to goals and assumptions، 105 questionnaires were completed through direct interview with exploiters (only those who owned grazing licene). The state of the rangeland in 41sample ranges was calculated through 4 factories. The results showed the condition of private rangeland has been obtained to be better than the collective rangelands ،however، no meaningful difference in rangelands management methods in this type of possession. Because of improper exploitation methods in this county، council exploitation is not suggested. Despite its probable weaknesses, the collective possession، because of its high partnership spirit among collective beneficiaries، by some conservatism can be more appropriate than other types and its deficiencies can be reduced by proper management and create the motivation of conserving natural resources by special programs among people. Regarding that the majority of ranges are commonly used, establishing cooperatives and giving the right of utilization to cooperatives is of priority based on the peoples' opinions. موضوع نحوه مدیریت سامان‌های عرفی مراتع در طول چند دهه اخیر به یکی از مهمترین معضلات مراتع کشور تبدیل گردیده است. بهطوریکه عمده‌ترین نظام حاکم بر مدیریت مراتع براساس پروانه چرایی یکی از سه شیوه شورایی، مشاعی و افرازی می‌باشد. یکی از راهکارهای اجرایی در زمینه تعادل دام و مرتع و کاهش تخریب مرتع، معرفی واحدهای مطلوب بهره‌برداری از مراتع است. تحقیق حاضر سعی دارد به مقایسه میزان کارایی مالکیت مشاعی، افرازی و شورایی با توجه به متغیرهای مستقل وضعیت مرتع و وضعیت بهره‌بردار‌ی از مرتع بپردازد و کارآمدترین شیوه از نظر تمایل بهره‌برداران و افزایش کیفیت مرتع را معرفی نماید. در همین زمینه با توجه به اهداف و فرضیات موجود 105 پرسشنامه از طریق مصاحبه مستقیم با صاحبان پروانه چرا تکمیل شد. وضعیت مرتع در 41 مرتع نمونه به صورت روش 4 فاکتوری محاسبه شد. در نهایت وضعیت مراتع کم بهره‌بردار‌ (افرازی) نسبت به مراتع مشاعی بهتر بود. از این رو، شیوه بهره‌بردار‌ی شورایی به علت وضعیت ضعیف بهره‌بردار‌ی در مراتع این شهرستان توصیه نمی‌شود. بنابراین صرفنظر از معایبی که مالکیت مشاعی می‌تواند داشته باشد، با توجه به کارایی و بالا بودن روحیه مشارکت در بین بهره‌بردار‌ان آن، می‌توان با اندکی محافظه‌کاری مالکیت موجود را مناسب‌تر از بقیه موارد دانست و معایب آن را با مدیریت صحیح بهبود بخشید و انگیزه حفظ منابع طبیعی را با برنامه‌های خاص در بین مردم بوجود آورد. با توجه به این‌که اغلب مراتع به صورت عمومی بهره‌برداری می‌شود، تشکیل تعاونی و واگذاری حق بهره‌برداری به تعاونی‌ها در اولویت مردم است.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_102368_52051a33e090ed8de7aad87496a7a667.pdf