موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Assessment of range management methods and proposed grazing systems in Semirom, Esfahan Province ارزیابی شیوه مرتعداری و سیستم‌های چرایی پیشنهادی در مراتع شهرستان سمیرم، اصفهان 249 258 111880 10.22092/ijrdr.2017.111880 FA مسعود برهانی استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران حسین ارزانی استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران زهرا جابرالانصار کارشناس ارشد پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران Journal Article 2017 07 09 Range management method (RMM) is an important element of range management especially in the case of revegetation and rehabilitation of vegetation. This study aimed to investigate proper RMM and grazing systems for paddocks of Semirom in Esfahan province and comparing them with programs proposed by the offices of natural resources. For this purpose, 29 paddocks under range management plan were selected and proposed RMM and grazing systems were defined. According to range condition and trend in the mentioned paddocks, RMM and grazing system maps were prepared using standards the defined theoretically. The results showed that in most cases, the proposed range management method in rangelands was consistent with the correct method based on rangeland condition. On the other hand, for 20 range management plans, despite artificial RMM, grazing system was predicted, which was not based on correct range management. Our results clearly showed that the proposed grazing systems were not implemented practically in range management plans of the study area due to technical difficulties in range parceling and controlling. In addition, in these areas, grazing schedule in accordance with grazing system does not have considerable advantages. شیوه مرتعداری یکی از ارکان مهم مدیریت مرتع به ویژه ازجنبه تجدیدحیات و احیاءپوشش‌گیاهی می‌باشد. هدف از این تحقیق بررسی شیوه مرتعداری و سیستم‌های چرایی مناسب سامانهای عرفی منطقه سمیرم و مقایسه آنها با برنامه های پیشنهادی توسط ادارات منابع طبیعی می‌باشد. بدین منظور در 29 سامان عرفی دارای طرح مرتعداری در شهرستان سمیرم ، نقشه شیوه مرتعداری و سیستم‌های چرایی صحیح با توجه به استانداردها و بر اساس وضعیت و گرایش سال تهیه طرح و سال انجام این تحقیق تعیین گردید. نتایج نشان داد که در اکثر موارد شیوه مرتعداری پیشنهاد شده در طرح‌های مرتعداری، منطبق با شیوه صحیح مبتنی بر وضعیت مرتع بوده است. از سوی دیگر در 20 طرح مرتعداری علیرغم اعمال شیوه مرتعداری مصنوعی، سیستم چرایی پیش‌بینی شده است که مطابق اصول صحیح مرتعداری نیست. اطلاعات بدست آمده نشان داد که در طرح‌های مرتعداری این منطقه، به دلیل مشکلات فنی در امر قطعه‌بندی مراتع و نظارت و کنترل، سیستم‌های چرایی پیش‌بینی شده عملا اعمال نگردیده است. همچنین در این مناطق، زمانبندی چرا مطابق با سیستم‌های چرایی در یک دوره کوتاه مدت مزایای زیادی به دنبال ندارد.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111880_9a682b93cf9674ad520664e7f62ea212.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Economic evaluation of rangeland rent from livestock products in the Kojenagh area of Meshginshahr city ارزیابی اقتصادی مرتع از محل تولید محصولات دامی در منطقه‌ی کوجنق شهرستان مشگین‌شهر 259 267 111884 10.22092/ijrdr.2017.111884 FA مینا صادقی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مرتع‌داری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران فرشاد کیوان بهجو دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2017 07 10 Production rate in a community is the most important indicator to present the level of economic activity in that community which, on the one hand, depends on the extent to which the factors of production are available and, on the other hand, how these factors are combined to produce goods and services. This study was aimed to calculate rangeland economic rent related to the livestock products. The research method in this study was field-descriptive, and statistical population of present research consisted of rangeland exploiters of over 124 families. A randomized sampling was conducted in this research and the number of samples was calculated to be 124 families using Cochran formula. The data were collected using questionnaires. The results indicated that average income from livestock products in Kojenagh was 7861195.65 Tomans and benefit was calculated to be 291915000 after subtracting obvious and hidden costs. Economic rent related to livestock products was 62375 Tomans per hectare in year and rangeland expected value from livestock products regarding discounted rate of 10% was 6237.5 Tomans per hectare. Marketing margins related to livestock production was estimated to be 19 percent annually, and annual employment was about 16. میزان تولید یک جامعه مهمترین شاخص ارائه سطح فعالیتهای اقتصادی در آن جامعه است، که از یک سو به میزان عوامل تولید در دسترس و از سوی دیگر به نحوه ترکیب این عوامل برای تولید کالاها و خدمات وابسته است که هدف از این تحقیق، محاسبه ی رانت اقتصادی مرتع روستای کوجنق از محل برداشت و تولید محصولات دامی بود که روش مورد استفاده در این تحقیق، پیمایشی و از نوع توصیفی بوده و جامعه آماری این پژوهش، بهرهبرداران مرتعی میباشد و بالغ بر 124 خانوار شد. روش نمونهگیری در این تحقیق، از نوع نمونهگیری تصادفی بوده و تعداد نمونهها با استفاده از فرمول کوکران، 46 خانوار مشخص گردید. جهت گردآوری اطلاعات از پرسشنامه مدون استفاده گردید. نتایج نشان داد که متوسط درآمد حاصل از محصولات دامی در منطقهی کوجنق 65/7861195 تومان بوده و سود اقتصادی حاصله نیز با کسر هزینههای آشکار و پنهان حدود 291915000 تومان برآورد شد. رانت اقتصادی مربوط به محصولات دامی 62375 تومان در هر هکتار در سال محاسبه شد و ارزش مورد انتظار مرتع از محل تولید محصول دامی با در نظر گرفتن سه نرخ تنزیل 10 درصد 5/6237 تومان در هکتار در سال برآورد شد. حاشیهی بازاریابی 19 درصد محاسبه گردید و اشتغال سالانه 16 نفر برآورد شد.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111884_5030d7caa0b7deaecc680afde49ede86.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 A survey on spatial and temporal variations of groundwater quality and quantity in Sarayan plain in south Khorasan province بررسی تغییرات زمانی و مکانی کیفیت و کمیت آب‌های زیرزمینی دشت سرایان در خراسان جنوبی 268 279 111885 10.22092/ijrdr.2017.111885 FA سارا نخعی نژاد دانشجوی دکتری بیابا‌ن‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران غلامرضا زهتابیان استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران آرش ملکیان دانشیار، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران حسن خسروی استادیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران Journal Article 2017 07 10 Nowadays, due to water scarcity in the country, especially in arid and semi-arid areas, optimal management of groundwater resources is necessary. This study investigates the quality and quantity of underground water of the Sarayan plain in the northwest of South Khorasan Province in a 14-year period (1998-2012) using statistical methods. The number of samples studied included 20 wells, six qanats and three springs. Then, using GS + software, appropriate statistical methods were selected. Results showed that Kriging method was suitable for zoning of the factors. Using interpolation methods, appropriate spatial maps for each of the groundwater quality parameters (EC, TDS, and SAR) were obtained in three years (beginning, middle and end of the fourteen-year period). The results of the spatial variations of the TDS and SAR showed that the reduction of these two parameters was more severe in the middle and southern parts of the study area. To evaluate changes in groundwater depth in the plains, the depth maps of the ground water resources were prepared during the study period by the use of the results of measuring the depth of water in each of the observation wells. Results showed that in 1998, in the eastern and southern plains, the water was at a closer distance to the ground and with the advance toward the West and especially to the north, water was available in deeper parts of the ground. In the study area, the average amount of rainfall is less than the average amount of the whole of Iran and groundwater resources in agricultural water supply plays a fundamental role. Therefore, the sustainability of water resources is affected by sustainable management of underground water resources in the agricultural sector. امروزه بهدلیل کمبود آب در کشور بهخصوص در مناطق بیابانی و نیمهبیابانی، مدیریت بهینه استفاده از منابع آب زیرزمینی لازم و ضروریست. این مطالعه به بررسی کیفیت و کمیت آبهای زیرزمینی دشت سرایان در شمال غرب استان خراسان جنوبی در دوره آماری 14 ساله (1391-1377) با استفاده از روشهای زمین آماری پرداخته است. تعداد نمونههای مورد بررسی در این پژوهش شامل 20 حلقه چاه، 6 قنات و سه چشمه است. دادههای مورد نیاز از سازمان تماب تهیه شد و ابتدا به منظور رفع نواقص آماری، روش غیر نموداری رانﺗﺴﺖ در نرم‌افزار SPSS مورد استفاده قرار گرفت. سپس با استفاده از نرم افزار GS+ روشهای آماری مناسب انتخاب شد که نتایج نشان داد روش کریجینگ برای پهنه بندی عوامل مورد بررسی مناسب بود. نقشه تغییرات مکانی برای هر یک از پارامترهای کیفی آبزیرزمینی (EC,TDS,SAR) در سه سال (ابتدا، میانه و انتهای دوره آماری 14 ساله) در نرم افزار ARC GIS 10.1 تهیه شد. نتایج تغییرات مکانی TDS و SAR نشان داد که در قسمتهای میانی و جنوبی حوزه کاهش این دو پارامتر شدیدتر بوده است. همچنین ، بیشترین میزان EC مربوط به قسمتهای شمالی حوضه دشت سرایان بوده است. تغییرات زمانی پارامترهای کیفی نشان‌دهنده روندهای نسبتاً همگونی برای پارامترهای مورد بررسی است بطوریکه که کمترین مقدار پارامترهای کیفی مربوط به میاندوره مورد مطالعه (سال1385) است. به منظور بررسی تغییرات عمق آب زیرزمینی در سطح دشت، با استفاده از نتایج اندازهگیری عمق آب در هر یک از چاههای پیزومتری انتخاب شده، اقدام به تهیه نقشههای هم عمق آب زیرزمینی در طول دوره آماری گردید. در بررسی روند تغییرات عمق آب در طی دوره آماری 14 ساله، در سال انتهایی دوره (1391)، با کاهش عمق آب روبرو هستیم ولی این کاهش عمق به قسمتهای شمالی تمرکز بیشتری پیدا کرده است. این شرایط گویای عدم مدیریت مناسب در بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی منطقه است. لذا تغییر الگوی کشت و آبیاری به نحوی که بتوان با حداقل آب بیش‌ترین استفاده را از منابع آب موجود نمود، مورد نیاز است.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111885_b8525143a4a0c77d8fb77ef8aa2d1763.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 The Study of livestock behavior of sheep (Shal Race) in Polour Mountain Rangelands بررسی رفتار چرایی گوسفند نژاد شال در مراتع کوهستانی پلور- استان مازندران 280 290 111895 10.22092/ijrdr.2017.111895 FA حسن قلیچ نیا استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Journal Article 2017 07 10 Rangelands consist of different plant species with different vegetative and phenological characteristics that have a certain grazing value. Accordingly, livestock reveals particular grazing behavior. Without knowing these behaviors, range and livestock planning and management is not feasible. To understand the livestock behavior, The Niak site was selected in the mountain rangelands of Mazandaran in the Plour region. Livestock grazing behavior such as the distance traveled daily, the speed of the livestock, the time spent moving, resting and grazing were investigated using GPS. The study period was from 2007 to 2010. The results showed that livestock grazing behavior was different in different months of the season. Livestock grazing behavior showed no significant differences in different years. The maximum livestock movement (min) was recorded in slope class of 15- 30% and the lowest in slope class more than 60%. On average, the distance traveled by livestock in the first, second and third month of the grazing season was calculated to be 14.84 km, 13.30 km, and 12.38 km, respectively. مراتع از گونه‌های مختلف گیاهی با خصوصیات رویشی و فنولوژی متفاوت تشکیل شده که ارزش چرایی معینی دارند. از این روی دام چرا کننده نیز بر حسب آن از خود رفتار چرایی خاصی بروز می‌دهد. بدون شناخت این رفتارها، برنامه‌ریزی و مدیریت مرتع و دام مقدور نمی‌باشد. برای پی بردن به رفتار چرایی دام، سایت نیک در مراتع کوهستانی مازندران در منطقه پلور انتخاب گردید. رفتار چرایی دام مانند مسافت طی شده در روز، سرعت حرکت دام، زمان صرف شده برای حرکت، استراحت و چرا با استفاده از GPS مورد بررسی قرار گرفت. زمان بررسی از سال 1389-1386 بوده است. نتایج نشان می‌دهد که رفتار چرایی دام در ماههای مختلف فصل چرا متفاوت می‌باشد. رفتار چرایی دام در سالهای مختلف دارای اختلاف معنی‌دار نمی‌باشد. بیشترین میزان حرکت دام (دقیقه)در کلاس شیب 30-15 درصد و کمترین آن در کلاس شیب بیشتر از 60 درصد می‌باشد. به طور میانگین، دام در ماه اول فصل چرا مسافت 14.84 کیلومتر، در ماه دوم مسافت 30/13 کیلومتر و در ماه سوم مسافت 38/12 کیلومتر را طی می‌نماید.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111895_3bb652d09a5a9b3a8d2e8b638b7e18b8.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Extraction hierarchical structure of rangeland management system of Iran استخراج ساختار سلسله مراتبی عوامل مؤثر در نظام مدیریت مراتع ایران 291 308 111886 10.22092/ijrdr.2017.111886 FA سیده زهره میردیلمی دانشجو/ دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان عادل سپهری استاد، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران حسین بارانی دانشیار، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران Journal Article 2017 07 10 Problems of Iranian rangelands are numerous and providing solutions for them is impossible except through comprehensive investigation. The purpose of this study was to extract the management structure of Iranian rangelands. The study tools were questionnaires and interview. This study was conducted in three stages of exploration, evaluation, and analysis and extraction of the final structure. In the exploratory stage, the position of different parts of Iran's rangeland management structure was purposefully determined with a survey of experts in education, research, and executive sectors as well as rangeland exploiters. In this stage, the initial hierarchical structure of the factors influencing management of rangelands was designed (panel section). In the evaluation stage, using the questionnaire, the structure was subjected to the judgment of the responsive communities. In the final stage, using statistical analysis of data, the final hierarchical structure was extracted and designed. The accuracy and reliability of the resulting model was evaluated using Cronbach's coefficient. In this study, the statistical software SPSS 18 and STATISTICA were used. According to the results, Iran’s rangeland system consists of three levels in a hierarchical manner. Rangeland arena, education and research system, executive system and exploitation system are located in the first level. Each component at the first level was subdivided into its sub-components at lower levels. This structure more accurately categorizes the problems and makes it more understandable and more manageable. In this way, more strategic and managerial actions could be taken at each level and component. مسائل و مشکلات مراتع ایران متعددند و ارائهی راه حل برای آنها جزء از طریق بررسی همهجانبه امکان پذیر نیست. هدف از این مطالعه، استخراج ساختار مدیریت مراتع ایران است. ابزار انجام مطالعه، پرسشنامه و مصاحبه به صورت چند مرحلهای است. این مطالعه در سه مرحلهی اکتشافی، ارزیابی، تجزیه و تحلیل و استخراج ساختار نهایی انجام شده است. در مرحلهی اکتشافی، به صورت هدفدار با نظرسنجی از خبرگان بخشهای آموزش، تحقیقات، دستگاه اجرایی و بهرهبرداران عرصههای مرتعی جایگاه مکانی اجزاء مختلف ساختار مدیریت مراتع ایران مشخص شد. در این مرحله ساختار اولیهی سلسله مراتبی عوامل مؤثر بر مدیریت مراتع طراحی شد (بخش پنل). در مرحلهی ارزیابی با استفاده از پرسشنامه، ساختار حاصله در معرض قضاوت جوامع پاسخگو قرار گرفت. در مرحلهی نهایی با استفاده از آنالیزهای آماری دادهها، ساختار نهایی سلسله مراتبی استخراج و طراحی شد. صحت و دقت الگوی حاصله با استفاده از شاخصهای پایایی/آلفای کرونباخ (86/0=α) و روایی (پنل متخصصان) مورد ارزیابی قرار گرفت. در این مطالعه از نرم افزارهای آماری SPSS 18 و STATISTICA استفاده شد. نتایج نشان داد نظام مرتعداری ایران مرکب از سه سطح به صورت سلسله مراتبی است. در سطح اول؛ عرصهی مرتعی، نظام آموزش و تحقیقات، نظام اجرایی و نظام بهرهبرداری قرار دارد. هر یک از اجزاء در سطح اول به اجزاء زیرمموعهی خود در سطوح پائینتر تقسیمبندی شدند. این ساختار به صورت واضحتر و دقیقتری مشکلات را دستهبندی، قابل فهمتر و قابل مدیریتتر میکند. بدین طریق میتوان اقدامات با قابلیت مدیریتی و راهبردیتر را در هر سطح و جزء معطوف داشت.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111886_47c5e74b52e3c5a8e6718c1fe7744dc3.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Provision of Environmental-Ecological assessment Indices in Rangeland pastoral units with a Focus on Sahand Summer Rangelands تبیین شاخص‌های ارزیابی پایداری زیست محیطی-بوم شناختی سامان‌های عرفی مرتعی با تاکید بر مراتع ییلاقی سهند 309 324 111888 10.22092/ijrdr.2017.111888 FA مرتضی مفیدی چلان دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان حسین بارانی دانشیار، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران احمد عابدی سروستانی دانشیار، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران جواد معتمدی استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران علیرضا دربان استانه استادیار، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2017 07 10 Evaluation of environmental-ecological sustainability is considered as one of the most important tools in sustainable development planning process. Therefore, attention to this issue is inevitable in policy-making and planning. There are no definite indices in relation to assessing environmental-ecological sustainability in rangelands and range allotments. Consequently, developing and validating of environmental sustainability evaluation indices in order to assessing sustainability in range allotments seem to be necessary. In the present study, 40 assessing indices of environmental-ecological sustainability were studied through exploratory interviews and literature review and then were subjected to the judgment of university professionals, experts and local elites using questionnaires. For validation and consensus, in addition to descriptive statistics, Kruskal–Wallis one-way analysis of variance was used. Indices like animal diversity, visual quality, sonic pollution level and air pollution level received low scores due to lack of suitability with rangeland allotments in regional scale. Among the indices, the highest and lowest scores were related to rangeland area and air pollution level, respectively. In the present study, 16 indices, as six components, were introduces, which could be a start point for developing a national model of evaluating sustainability indices, creating database of sustainability indices and quantifying them for obtaining sustainable development in natural resources, especially rangelands. Also, executive organizations could apply these indices for improving rangelands and beneficiaries’ condition as well as moving toward sustainability. ارزیابی پایداری زیست‌محیطی- بوم‌شناختی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارها در فرآیند برنامه‌ریزی توسعه پایدار بوده و لذا توجه به آن در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها اجتناب‌ناپذیر است. در ارتباط با سنجش پایداری زیست‌محیطی- بوم‌شناختی در مراتع و مخصوصاً سامان‌های عرفی شاخص‌های مشخصی وجود ندارد درنتیجه در حال حاضر تدوین و اعتبار سنجی شاخص‌های ارزیابی پایداری زیست‌محیطی جهت سنجش پایداری در سامان‌های عرفی ضروری به نظر می‌رسد. در این پژوهش 40 شاخص ارزیابی پایداری زیست‌محیطی- بوم‌شناختی از طریق مصاحبات اکتشافی و مرور منابع مختلف تدوین و از طریق پرسشنامه در معرض قضاوت و داوری متخصصان دانشگاهی، کارشناسان امور اجرایی و خبرگان محلی قرار گرفت. برای اعتبار سنجی و دستیابی به اجماع نظر علاوه بر آماره‌های توصیفی از آزمون کروسکال والیس استفاده شد. شاخص‌هایی مانند تنوع جانوری، کیفیت بصری، سطح آلودگی صوتی و درجه آلودگی هوا علیرغم اینکه در منابع خیلی تکرار شدند به جهت عدم تناسب با سامانهای عرفی مرتعی در معیار تناسب منطقه‌ای امتیازات پایینی به خود اختصاص دادند. در بین شاخص‌ها بیشترین امتیاز مربوط به شاخص مساحت مرتع و پایین‌ترین آن مربوط به شاخص درجه آلودگی هوا در سامان می‌باشد. در این پژوهش تعداد 16 شاخص در قالب شش مؤلفه مورد تأیید متخصصان، کارشناسان امور اجرایی و نخبگان محلی معرفی گردیده است که می‌تواند در بخش مراتع شروعی برای تدوین مدل ملی شاخص‌های ارزیابی پایداری، ایجاد بانک اطلاعات شاخص‌های پایداری و کمی نمودن آن‌ها در راستای رسیدن به توسعه پایدار در بخش منابع طبیعی و بخصوص مراتع کشور باشد. همچنین دستگاه‌های اجرایی می‌توانند با استفاده از شاخص‌های معرفی‌شده جهت بهبود وضعیت مراتع، بهره‌برداران و حرکت به سمت پایداری در همه ابعاد برنامه‌ریزی کنند.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111888_40184acf515d72ae4dc7848ef2013a46.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Survey the role of rural household's human capital on dependance on rangeland in Hable Rud basin بررسی نقش سرمایه انسانی خانوارهای روستایی بر وابستگی به مرتع در حوزه آبخیز حبله رود 325 337 111890 10.22092/ijrdr.2017.111890 FA حسین بدری پور کارشناس / سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور حسین بارانی دانشیار، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران سیدمحمود عقیلی دانشیار، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران احمد عابدی سروستانی دانشیار، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران Journal Article 2017 07 10 Livestock keeping is one of the activities of rural households to maintain their needs. In Hable Rud basin like any other place in the country, livestock keeping has been common from the past. Until some time ago, a huge population immigrated into Hable Rud basin due to its high potential for agriculture and livestock keeping from other parts of the country but nowadays, many people emigrate from the area due to some reasons. Demographic data and socio-economic information revealed family size decrease, population ageing, fertility decline, high percentage of literacy, and in other words human capital of households living in the area has changed. Livestock keeping is an activity requiring continuous labor force, and a change in human capital would lead to a change in the form and condition of livestock keeping among rural households of the area. Thus, a study was conducted in the Damavand and Firoozkouh townships in the northern Hable Rud and Eivanaki and Aradan townships in the southern Hable Rud. The field survey method was applied for this study and researchers collected the data by questionnaires with the reliability of 78% according to the Cronbach's Alpha. In order to analyze the rural farmers' dependence on rangeland, nominal logistic regression was used by SPSS version 22. The study factors were family size, number of males, age of household head, household head's years of education, number of family members graduated from high school and university, family members' average years of education and human capital. According to the obtained results, among independent variables, just household head's age and education class affected the dependence of rural framers on rangeland and these factors could explain the dependence on rangeland varying between 8.6 to 11.5%. دامداری یکی از فعالیت هایی است که خانوارهای روستایی به منظور تامین نیازهای خود انجام می دهند. در حوزه آبخیز حبله رود هم به مانند سایر مناطق کشور از قدیم الایام دامداری رواج داشته است. تا چندی پیش به واسطه پتانسیل بالای کشاورزی و دامداری منطقه، جمعیت زیادی از مناطق مختلف به حبله رود مهاجرت می نمودند اما به دلایلی سیر مهاجرت معکوس شده است و آمارهای جمعیت شناسی و اقتصادی – اجتماعی حاکی از کاهش بعد خانوار، پیرشدن جمعیت، کاهش باروری، درصد بالای باسواد و به تعبیری تغییرات میزان سرمایه انسانی در خانوارهای منطقه می باشد. دامداری فعالیتی است که نیاز به نیروی کار مستمر دارد و تغییرات سرمایه انسانی ممکن است باعث بروز تغییراتی در وضعیت و شیوه دامداری روستائیان منطقه شود. بدین منظور انجام مطالعه ای در سطح شهرستان های دماوند و فیروزکوه در قسمت شمالی حوزه و ایوانکی و آرادان از قسمت جنوبی حوزه در مورد نقش سرمایه انسانی بر دامداری وابسته به مرتع ضروری به نظر رسید. روش مورد استفاده در این پژوهش، روش میدانی و پیمایشی است که محققان با استفاده از پرسشنامۀ محقق ساخته با روایی تأیید شده و آلفای کرونباخ 7۸/0، به گردآوری اطلاعات پرداختند. میزان وابستگی به مرتع با فاکتورهای تأثیرگذار شامل تعداد اعضاء خانوار، تعداد افراد ذکور خانواده، سن سرپرست خانوار، سطح سواد سرپرست، تعداد افراد با تحصیلات دیپلم و بالاتر، میانگین سنوات تحصیل اعضاء خانوار و سرمایه انسانی خانوار به کمک رگرسیون لجستک اسمی در محیط نرم افزاری SPSS v.22 تحلیل شد. نتایج نشان می دهد که از میان متغییرهای مستقل تنها سن و سطح سواد سرپرست خانوار روی وابستگی به مرتع تاثیر دارند و به میزان ۸/۶ درصد تا ۱۱/۵ درصد متغییرهای مستقل فوق می توانند وابستگی به مرتع را تبیین کنند.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111890_4b035f7f0f3e7d747af86dc8e6028c3a.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Spatial association between the understory rangeland plants and woody species (case study: desert rangelands of Jazmorian near) همبستگی مکانی بین گیاهان مرتعی زیراشکوب و گونه‌های درختی (مطالعه موردی: مراتع بیابانی حاشیه جازموریان) 338 347 111889 10.22092/ijrdr.2017.111889 FA رضا باقری دانشگاه آزاد اسلامی بافت Journal Article 2017 07 10 Considering the creation of suitable microsites for rangeland species under the canopy of tree species in arid regions, this research was conducted to determine the spatial relationship between tree species in Prosopis sites and a variety of range species. The study was conducted on the Jazmourian margin of Kerman province. After selecting the area, 34 sites of 2000 m-square were sampled. Chi-square test and Dice and Jaccard indices were used to analyze the data. The results showed that tree species in the mixed Prosopis stands could change the structure of understory rangeland species. In this regard, Prosopis cineraria and Prosopis farcta showed significant positive effects on Capparis spinosa and Aeluropus littoralis (with a correlation coefficient of 0.61 and 0.22), and Alhagi graecorum (with a correlation coefficient of 0.42), respectively, while Prosopis juliflora had negative effects on the presence of Desmostachya bipinnata. As Tamarix stricta becomes dominant, the presence of non palatable species such as Stipa capensis and Desmostachya bipinnata is significantly highlighted, and the presence of palatable species like Aeluropus littoralis reaches zero. According to the results, Prosopis cineraria is recommended to be maintained as a domininat nursing species in the mixed stands to preserve valuable medicinal and forage species. با توجه ایجاد میکروسایتهای مناسب در زیر تاجپوشش گونههای درختی برای گونههای مرتعی در مناطق خشک، این تحقیق به تعیین رابطه مکانی بین گونه های درختی کهورستانها (در دو شرایط خالص و آمیخته) با گونههای مرتعی زیراشکوب در حاشیه جازموریان استان کرمان میپردازد. پس از انتخاب منطقه، تعداد 34 سایت 2000 مترمربعی به شکل دایره (بر اساس شبکهبندی) نمونهبرداری شد. از آزمون‌ مربع کای و شاخصهای Dice و Jaccard جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. نتایج نشان داد که گونههای درختی در جنگل آمیخته کهور، تغییردهنده ساختار گونههای زیراشکوب مرتعی خود هستند. در این راستا کور (Capparisspinosa) و برت (Aeluropus littoralis) به ترتیب با درجه همبستگی 61/0 و 22/0 از رابطه تسهیل کهور (Prosopiscineraria) و خارشتر (Alhagi graecorum) نیز با درجه همبستگی 42/0 از رابطه تسهیل کهورک (Prosopisfarcta) جهت حضور خود بهره جستند. این در حالی است که کهور پاکستانی (Prosopisjuliflora) اثر منفی معنیداری بر حضور گونه کرتکی (Desmostachya bipinnata) در زیراشکوب خود شده است. با غالب شدن گونه شورپسند شاه‌‌گز (Tamarix stricta)، حضور گونههای غیرخوشخوراک از قبیل کرتکی و استپی (Stipa capensis) به ترتیب با درجه همبستگی 31/0 و 26/0 به طور معنیدار پررنگ و حضور گونههای خوشخوراک از قبیل برت به صفر میرسد. طبق نتایج برای حفظ گونههای با ارزش دارویی (کور) و علوفهای (برت) بایستی سعی گردد که گونه درختی کهور به دلیل ایفای نقش پرستاری به عنوان گونه غالب در جنگل های آمیخته باقی بماند.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111889_545594e6ff41e0b3acfbd032d46fbc7d.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Identify socio-economic factors affecting on the success anchors in the implementation participatory combating desertification projects in Sistan Baluchistan province شناسایی مولفه‎های اقتصادی-اجتماعی موثر بر موفقیت مجریان در اجرای طرح‎های مشارکتی مقابله با بیابان‎زایی در استان سیستان و بلوچستان 348 359 111891 10.22092/ijrdr.2017.111891 FA سیدجعفر سیداخلاقی مربی پژوهشی، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران سیدجواد میری سلیمان کارشناس ارشد، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بجنورد، ایران امین نعمتی محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی Journal Article 2017 07 10 This study was conducted to evaluate the effects of economic, social and technical factors on the success rate of all executives in implementing combat desertification participatory projects in Sistan and Baluchistan province, 2013. The results of correlation coefficients showed that there was a statistically significant and positive relationship between the success rate of the executives in the implementation of combat desertification participatory projects in the province and variables including residence status of the executive in the region, executive and managerial skills, communication with expert and state supervisor before implementing the project, and the level of technical, regulatory and managerial support of natural resources experts in the province. Furthermore, the results of linear regression model estimation showed that three variables including the amount of bank facilities, personal investment of the executives in the implementation of the project, and the level of executive and managerial skills had a positive significant effect on the success rate of the executives in the implementation of combat desertification participatory projects. According to the results, it is suggested that the Department of Natural Resources and Watershed Management of the province should provide needed facilities with appropriate lending conditions to increase the willingness of individuals to implement the aforementioned projects. Secondly, in order to enhance the executive and managerial capability, the Department of Natural Resources and Watershed Management of the province should conduct training and practical courses on implementation of combat desertification projects. در این مطالعه تلاش شده است تا با استفاده از ضریب همبستگی رتبه‏ای اسپیرمن و بهره‏گیری از الگوی رگرسیون خطی، عوامل اقتصادی، اجتماعی و فنی موثر بر موفقیت کلیه مجریان طرح‏های مشارکتی مقابله با بیابان‏زدایی در استان سیستان و بلوچستان در سال 1392 مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج حاصل از ضریب همبستگی نشان داد که بین متغیرهای وضعیت اسکان مجری طرح در منطقه، میزان توان اجرایی، مدیریتی و مهارتی مجری طرح، میزان ارتباط مجری با کارشناس و ناظر دولتی قبل از اجرای طرح و برخورداری مجری طرح از حمایت‏های فنی، نظارتی و مدیریتی کارشناسان منابع‏طبیعی استان با میزان موفقیت مجریان در اجرای طرح‏های مشارکتی مقابله با بیابان‏زایی در استان رابطه مثبت و معنی‏داری به لحاظ آماری وجود دارد. علاوه بر این نتایج حاصل از برآورد الگوی رگرسیون خطی نشان داد که سه متغیر میزان تسهیلات بانکی مورد استفاده در طرح، سرمایه‏گذاری شخصی مجریان در اجرای طرح و میزان توان اجرایی، مدیریتی و مهارتی مجری طرح با اطمینان بیش از 90 درصد به لحاظ آماری معنی‎دار و دارای تأثیرگذاری مثبت بر میزان موفقیت مجریان در اجرای طرح‏های مشارکتی مقابله با بیابان‏زایی در استان می‎باشند. با توجه به نتایج پیشنهاد می‏گردد تا اولاً اداره کل منابع‏طبیعی و آبخیزداری استان اقدامات لازم برای تأمین تسهیلات موردنیاز مجریان را با شرایط مناسب اعطای وام فراهم آورد تا تمایل افراد برای اجرای طرح‏های مذکور افزایش یابد. ثانیاً اداره کل منابع‏طبیعی و آبخیزداری استان به منظور ارتقاء توان اجرایی، مدیریتی و مهارتی مجریان طرح‏های جدید قبل از واگذاری اقدام به برگزاری دوره‏های آموزشی و عملی چگونگی اجرای صحیح طرح‏های بیابان‏زدایی نمایند

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111891_23aa4a4812875a9e673f4d10ffcebeb1.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Monitoring of restoration treatments effect on vegetation performance Case study: Silvana rangelands in West Azerbaijan province تغییر عملکرد پوشش گیاهی مراتع، تحت تاثیر عملیات اصلاح مکانیکی (سیلوانا، استان آذربایجان غربی) 360 369 111901 10.22092/ijrdr.2017.111901 FA مهشید سوری استادیار پژوهشی ، بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران، سیده خدیجه مهدوی استادیار، گروه منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، ایران صحرا تاوردیزاده سکزی کارشناس ارشد، مرتع داری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نور، ایران Journal Article 2017 07 10 This research was aimed to investigate the effects of range improvement treatments on vegetation performance. The study was conducted in Silvana rangelands, West Azerbaijan province. In this study, four improvement treatments including contour furrow, pitting, gabion and mortar stone dams were selected. A control site (with no improvement treatment) was also selected. Vegetation sampling was done in a random-systematic manner in key areas of each site. Vegetation parameters including production, canopy cover percentage, litter and density were measured Data were analyzed by one-way ANOVA. Then, the mean values of parameters were compared with each other using the Duncan test. Statistical analysis was done in SPSS software. The results of one-way variance analysis indicated that the study mechanical improvement treatments had significant difference in terms of performance of plant parameters. According to the results, among the study treatments, contour furrow and mortar stone dam had the most positive impact on increasing and improving the performance of plant parameters, compared to other treatments in Silvana region. به منظور بررسی تاثیر عملیات اصلاحی مرتع بر عملکرد پوشش گیاهی، تحقیقی در مراتع سیلوانا در استان آذربایجان غربی انجام گرفت. در این مطالعه چهار عملیات اصلاح مکانیکی شامل پیتینگ، سدهای گابیونی، کنتور فارو و سد سنگی ملاتی انتخاب شدند. در کنار سایت های عملیات اصلاحی سایتی به عنوان سایت شاهد(بدون انجام عملیات)، انتخاب گردید. سپس در مناطق معرف هر سایت نمونه برداری از پوشش گیاهی به روش تصادفی- سیستماتیک انجام شد. پارامترهای پوشش گیاهی شامل میزان تولید، درصد پوشش، میزان لاشبرگ و تراکم اندازه‌گیری شدند. داده های حاصل از اندازه گیری با استفاده از آزمون آنالیز واریانس یک طرفه مورد تجریه و تحلیل قرار گرفتند. سپس میانگین پارامترها با استفاده از آزمون دانکن با یکدیگر مقایسه شدند. تحلیلهای آماری در محیط نرمافزار SPSS انجام شدند. نتایج آنالیز واریانس یک طرفه نشان داد که عملیات اصلاح مکانیکی مختلف از نظر تاثیر بر عملکرد پارامترهای گیاهی با یکدیگر تفاوت معنی داری دارند. با توجه به نتایج مقایسه میانگین ها، نیز مشخص گردید که دو عملیات مکانیکی سد سنگی ملاتی و کنتور فارو بیشترین تاثیر را در افزایش و بهبود عملکرد پارامترهای گیاهی نسبت به سایر تیمارها در منطقه سیلوانا داشتند.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111901_8532518d25ff0696bcf2e7b791fde2c8.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Estimating of Soil surface moisture distribution in Arid and semi-arid region using Remote Sensing تخمین ِ توزیع مکانی رطوبت سطحی خاک در مناطق خشک و نیمه خشک با استفاده از داده‌های دورسنجی 370 382 111902 10.22092/ijrdr.2017.111902 FA ابوالقاسم دادرسی سبزوار مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی علی محمد آخوندعلی استاد، گروه مهندسی منابع آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران فریدون رادمنش استادیار، گروه مهندسی منابع آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران علی اکبر نوروزی استادیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران،‌ایران Journal Article 2017 07 10 The purpose of this paper was to make the preparation of soil surface moisture map applied in arid and semi-arid regions using satellite imagery of OLI and TIRS along with the calculated values for spectral reflectance, principal component analysis and Tasseled Cap transformation.Twenty-four predictor variables were used and the most correlated ones were identified at three moisture levels of 4 to 5 percent, more than 5 percent and less than 4 percent by exploratory regression and bivariate correlation method through calculating the inflation factor of variance, Pearson coefficient and coefficient of explanation. The Moran'sI index was used for geo-spatial autocorrelation. Forty-seven soil samples were collected randomly by creating 1800-meter networks in a systematic algorithm and the soil moisture was calculated by W-thermal method. The estimation functions of soil surface moisture were derived in the form of partial least square regression (PLSR), enter regression and stepwise regression. All models had acceptable calibration. Our results clearly showed that the Landsat 8 data could be useful in estimating soil surface moisture and the accuracy of the functions extracted with stepwise regression method was more than that of other methods (RMSE=0.585 to 1.425 %). The models introduced for a moisture level of ≤5%, tend to over estimate (MBE= 0.788) and for other moisture levels tend to underestimate. ایجاد رواناب به عوامل متعددی بستگی دارد، با این وجود رطوبت خاک یکی از عوامل مهم در تولید آن محسوب می‌شود که به رغم اهمیت بسیار زیاد، اندازه‌گیری‌های پیوستۀ آن از نظر مکانی و زمانی دشوار و در پاره‌ای از مناطق غیر ممکن است. هدف از مقاله حاضر، کاربردی ساختن تهیه‌ی نقشه‌ی رطوبت سطحی خاک در مناطق خشک و نیمه خشک با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای تصویر‌سازهای OLI و TIRS، منطبق با زمانِ برداشت‌‌های میدانی، به همراه مقادیر محاسبه شده‌ی چندین نمایه‌ی طیفی، تجزیه‌ی مولفه‌های اصلی و تبدیل داده‌ی Tasseled Cap است. 24 متغیر پیش‌بینی کننده مورد استفاده قرار گرفت و همبسته‌ترین آن‌ها به روش رگرسیون اکتشافی و روش همبستگی دو متغیره، با محاسبه‌ی عامل تورم واریانس، ضریب پیرسون و ضریب تبیین، در سه سطحِ رطوبتیِ 4 تا 5 درصد، بیشتر از 5 درصد و کمتر از 4 درصد، مشخص شدند. روشِ آمار مکانی شاخص مورانز برای همبستگی جغرافیایی داده‌ها استفاده شد. 47 نقطه در سطح منطقه تحقیق به روش تصادفیِ طبقه‌بندی شده و ایجاد شبکه‌های 1800 متری در یک الگوریتم سیستماتیک، به عنوان متغیر پیش‌بینی نمونه‌برداری و در آزمایشگاه به روش وزنی-حرارتی، تعیین رطوبت شدند. پی‌ریزی توابعِ تخمین رطوبت سطحی خاک نیز با سه روش رگرسیون حداقل مربعات جزئی (PLSR)، گام به گام و Enter انجام گرفت که تمامی مدل‌ها از واسنجی قابل پذیرشی برخوردار بودند. محاسبه‌ی 5 معیار خطاسنجی توسطِ 24 درصدِ داده‌های میدانی که به طور تصادفی انتخاب شده بودند، نشان داد که داده‌های لندست8 می‌تواند برای تخمین رطوبت سطحی خاک موثر باشد و دقت توابع استخراج شده با روشِ رگرسیون‌ چندگانه‌یِ گام به گام (425/1 تا 585/0=RMSE)، بیشتر از سایر روش‌ها است. مدل‌های معرفی شده برای سطح رطوبتی5%≤ ، تمایلِ به بیش برآوری (788/0=MBE)، و برای سایرِ سطوحِ رطوبتی، تمایل به کم برآوری دارند.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111902_cc75e1bc5fd105fa9ba1947474ff6a11.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Analysis of Structural Characteristics of Rural Women Network for Establishment of Collaborative Management in Desert Areas (Pilot: Tajmir Village, Carbon Sequestration International Project, South Khorasan Province) تحلیل خصوصیات ساختاری شبکه زنان روستایی در استقرار مدیریت مشارکتی مناطق بیابانی 383 391 113132 10.22092/ijrdr.2017.113132 FA مهدی قربانی دانشیار، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران لیلا عوض پور دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس، شهرستان نور، استان مازندران، ایران Journal Article 2017 09 06 Degradation of arid and desert areas due to climate change and human activities has turned into a serious and alarming environmental challenge. The process of arid area management urged policy makers and planners to pay due attention to women as a focus group so that empowerment of women and winning their collaboration is one of the fundamentals of development organizations of different countries. In present study, the social capital of rural women network was assessed through network analysis method by applying network analysis questionnaire and direct interview with members of women rural development groups in Tajmir village, Sarbishe County, South Khorasan province. As a matter of fact, trust and collaboration ties were measured based on macro-network indices (density, reciprocity, average Geodesic distance and the ratio of out-group ties to in-group ones). It was found out that the social capital and speed of the circulation of trust and collaboration bonds were moderate. Therefore, local community mobilization, social empowerment, social and economic stability of the relevant community, and last but not least, and the establishment of collaborative management necessitate an increase in the level of social capital, so that collaboration capacity is built to impact considerably on community-based collaborative management trend. تخریب و نابودی مناطق خشک و بیابانی که به‌علت عواملی مانند تغییرات اقلیمی‌ و فعالیت‌های انسانی می‌باشد، یکی از چالش‌های عمده و جدی زیست‌‌محیطی پیش روی جهان امروز است. در مباحث پیرامون مدیریت مناطق خشک، زنان از دید برنامه‌ریزان و سیاست‌گزاران به‌عنوان یکی از گروه‌های هدف مورد توجه بوده و توانمندسازی آنان و زمینه‌های جلب مشارکتشان به‌عنوان بخش عظیمی از نیروهای انسانی ساکن روستاها از رئوس برنامه‌های مورد نظر سازمان‌های توسعه در کشورهای مختلف می‌باشد. در این پژوهش سرمایه اجتماعی شبکه زنان روستایی از طریق روش تحلیل شبکه‌ای، تکمیل پرسشنامه تحلیل شبکه‌ای و مصاحبه مستقیم با اعضای گروه‌های توسعه روستایی زنان، در روستای تاجمیر از توابع شهرستان سربیشه در استان خراسان جنوبی، از طریق سنجش پیوند‌های اعتماد و مشارکت و با استفاده از شاخص‌های سطح کلان شبکه (تراکم، دوسویگی پیوندها، میانگین فاصله ژئودزیک و نسبت پیوندهای برون گروهی به درون گروهی) بررسی شده است. نتایج حاصل بیانگر آن است که میزان سرمایه اجتماعی و به‌تبع آن سرعت گردش پیوندهای اعتماد و مشارکت در حد متوسط بوده و برای ایجاد بسیج جامعه محلی، توانمندی اجتماعی و پایداری اقتصادی و اجتماعی جامعه مورد بررسی و در نهایت استقرار مدیریت مشارکتی، ضرورت دارد که میزان سرمایه اجتماعی افزایش یابد که این عامل نیز فرصتی برای ایجاد ظرفیت در جهت مشارکت ایجاد کرده که تأثیر بسزایی بر روند مدیریت مشارکتی اجتماع محور در منطقه دارد.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_113132_593ed57201757c7ef83080108bf244b6.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Investigation of some environmental and vegetative characteristics of three endemic rangeland species in East Azarbaijan province, Iran بررسی برخی از ویژگی‏های محیطی و رویشی سه گونه مرتعی اندمیک در استان آذربایجان‏شرقی 392 403 111903 10.22092/ijrdr.2017.111903 FA نازیلا طیب نژاد دانش‏آموخته کارشناسی‏ارشد، گروه زیست‏شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران یونس عصری دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات گیاهشناسی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0002-4566-1756 منیژه پاکروان دانشیار گروه زیست‏شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران محمدرضا نجیب زاده مربی پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران Journal Article 2017 07 10 Acantholimon gilliatii, Astragalus aharicusand A. neo-mobayenii are the endemic species with one population in East Azarbaijan. Previous observations of researchers have shown that survival of these species at risk and their distribution is being limited. In this study, topographic, climatic and soil characteristics were investigated in habitats of these species. Also, coverage, height density and phenology of the study species were determined by using 10 plots in each area with random method during 2013 and 2014. The habitat of A. gilliatii is very limited in the southern slopes of the Mishodagh Mountain, with a slope of 15-30 %, an altitude of 2010 m, loam-sandy soil and cold semi-humid climate. Also, the habitat of A. aharicus is very limited in the southwestern slopes of the Kasabeh Mountain, with a slope of more than 60 %, an altitude of 1750 m, loam-clay calcareous soil and semi-arid climate. The habitat of A. neo-mobayenii is patchy in the northern slopes of the Mishodagh Mountain, with a slope of 60-70 %, an altitude of 1800 m, loam-sandy soil and cold semi-humid climate. It seems that droughts and heavy livestock grazing have resulted in limiting the populations of the study species. Therefore, adopting measures such as protecting the habitat of these species, investigation of the factors affecting the regeneration of these plants as well as pest control are essential to avoid the removal of these species from the natural arena. Acantholimon gilliatii، Astragalus aharicus و A. neo-mobayenii از گونه‏های اندمیک و تک‏جمعیتی استان آذربایجان‏شرقی می‏باشند. مشاهدات قبلی پژوهشگران نشان داده است که بقای این گونه‏ها در معرض خطر بوده و عرصه انتشار آن‏ها در حال محدود شدن است. در این پژوهش خصوصیات توپوگرافیکی، اقلیمی و خاکی رویشگاه‏های این گونه‏ها و همچنین سطح تاج‏پوشش، ارتفاع و تراکم پایه‏ها و فنولوژی آن‏ها با استقرار 10 پلات به روش تصادفی در هر منطقه طی سال‏های 1392 و 1393 بررسی شده است. رویشگاه A. gilliatii بسیار محدود در دامنه جنوبی کوه میشوداغ، با شیب‏ 30-15 درصد، ارتفاع 2010 متر از سطح دریا، خاک لومی- شنی و اقلیم نیمه مرطوب سرد واقع شده است. رویشگاه A. aharicus نیز بسیار محدود در دامنه جنوب‏غربی کوه کسبه، با شیب بیش از 60 درصد، ارتفاع 1750 متر از سطح دریا، خاک لومی- رسی و آهکی و اقلیم نیمه‏خشک سرد قرار دارد. رویشگاهA. neo-mobayenii به صورت لکه‏ای در دامنه شمالی کوه میشوداغ با شیب 70-60 درصد، ارتفاع 1800 متر از سطح دریا، خاک لومی- شنی و اقلیم نیمه مرطوب سرد واقع شده است. به‏نظر می‏رسد دلیل محدود شدن جمعیت این گونه‏ها، کاهش تجدید حیات آن‏ها به سبب خشکسالی و تخریب رویشگاه بعلت چرای مفرط دام باشد که موجب عدم استقرار دانه‏رُست‏ها شده است. بنابراین اتخاذ تدابیری چون حفاظت از رویشگاه این گونه‏های انحصاری، بررسی عوامل مؤثر بر زادآوری این گیاهان اعم از عوامل بیرونی و درونی و نیز مبارزه با آفات بذرخوار برای جلوگیری از حذف این گونه‏ها از عرصه‏های طبیعی ضروری است.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111903_78c45b7cf3634c7ebef451d6307c1228.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Determining deserts domain of Iran aspect of natural environmental factors تعیین قلمرو بیابانهای ایران از جنبه عوامل محیط طبیعی 404 417 111904 10.22092/ijrdr.2017.111904 FA محمد خسروشاهی دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران مرتضی ابطحی استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کاشان، ایران محمدتقی کاشکی مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران سکینه لطفی نسب استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران فاطمه درگاهیان استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران زهره ابراهیمی خوسفی دانش‌آموخته دکترای بیابان‌زدایی، دانشگاه کاشان، ایران Journal Article 2017 07 10 So far, different statistics have been presented for the area of deserts in the world and Iran by individuals and organizations. The reason for this difference is mainly due to the disagreement among experts in providing a comprehensive definition of desert and factors affecting its formation. In this paper, the factors of natural environment, such as climate, vegetation, geomorphology, soil, geology and hydrology, whose effects are directly or indirectly involved in the emergence and general appearance of the desert, were investigated. Therefore, to identify and define the desert ranges in terms of the study factors, a number of indicators were defined, based on which desert zones were identified for each factor individually. Then, digital maps were produced by overlaying the layers. Results showed that the largest area of desert regions in Iran with a surface of 693690 and 567711 square kilometers is influenced by climatic and vegetation factors, respectively, and the least area of desert regions with a surface area of 208041 and 272,258 km is affected by the geological and geomorphologic factors, respectively. From the aspect of soil science, the area of desert regions in Iran covers a surface of 514930 km2. The total area of deserts was calculated to be 9007293 square kilometers, which accounts for 55 percent of the total area of Iran. تا کنون آمارهای متفاوتی از سطح بیابانهای دنیا و ایران به وسیله افراد و سازمانهای مختلف ارایه شده است. دلیل عمده وجود آمار و ارقام متفاوت از عرصه بیابانها، اختلاف عقیده صاحب نظران و دست اندکاران در ارایه تعریفی جامع از بیابان و عوامل موثر در تشکیل آن است. در این مقاله عوامل محیط طبیعی از جمله اقلیم، پوشش گیاهی، ژئومرفولوژی، خاک، زمین شناسی و هیدرولوژی که اثر مشترک آنها به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در پیدایش و سیمای عمومی بیابان نقش دارند بررسی شده است. از این رو برای شناسایی و تعیین محدوده های بیابانی از جنبه عوامل مورد مطالعه، شاخص هایی تعیین و تعریف شد و بر اساس آنها ابتدا پهنه های بیابانی برای هر عامل بصورت انفرادی مشخص شد. سپس با همپوشانی لایه های تهیه شده میزان اشتراک و انفکاک آنها با ارایه نقشه های رقومی و مساحی شده تعیین گردید. نتایج نشان داد بیشترین مساحت مناطق بیابانی ایران با سطحی معادل 693690 و 567711 کیلومتر مربع به ترتیب متأثر از عامل اقلیم و پوشش گیاهی است وکمترین آن در مرحله نخست متعلق به عامل زمین شناسی با سطحی معادل 208041 کیلومتر مربع و بعد از آن به عامل ژئومرفولوژی به مساحت 272258 کیلومتربع می باشد. مساحت مناطق بیابانی ایران از جنبه خاکشناسی نیز سطحی معادل 514930 کیلومتر مربع را در بر می گیرد. مجموع سطوح بیابانی تحت پوشش عوامل پنجگانه اعم از سطوح مشترک و غیر مشترک معادل 907293 کیلومتر مربع برآورد گردید که این مقدار 55 درصد از مساحت کل ایران را در برمیگیرد.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111904_58ccc9a91bb80426d830cf21a5030425.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Studying the seasonal changes of production and consumption of full consumption species in Lorestan alpine rangelands بررسی تغییرات فصلی تولید و مصرف گونه‌های پر مصرف در مراتع ییلاقی استان لرستان 418 428 111905 10.22092/ijrdr.2017.111905 FA رضا سیاه منصور استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران مرتضی اکبرزاده استادیار، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران احسان زندی اصفهان استادیار، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2017 07 10 This research was carried out at the Zagheh research station in Lorestan province. A number of 440 individuals in each year and 2200 individuals in five years were cut and weighted inside and outside the exclosure. The difference in weight between the individuals outside and inside the exclosure indicates the amount of consumption. According to the results, there is a significant difference between the mean value of forage production and consumption in months and in different species (P<0.01). For the average of four years, the highest and lowest forage production was recorded in the third and second year, respectively. On average, forage production was calculated to be about 1,177 kg per year. On average during four years, 80% of the production was used by livestock. In all years, the highest amount of forage was produced in May. Ono.melanotricha, As. Remotijogus and As.bungei are consumed up to the basal area, while the highest consumption rate for Cen.virgata was obtained in June. Perennial grasses of the study site like Hor. bulbosum, Br.tomentellus, Festuca ovina, Stipa wiesnerii are also under severe grazing pressure. Under heavy grazing over a season, some species like Picris strigosa are not able to rejuvenate and their roots are shattered with little stress. Therefore, the imbalance between production and exploitation and inappropriate distribution is a major factor in the degradation of vegetation and rangeland ecosystems. این بررسی در ایستگاه تحقیقاتی گیاهان مرتعی گردنه زاغه در استان لرستان انجام شد.تعداد 440 پایه در هر سال و 2200 پایه در 5 سال به روش قطع و توزین در داخل و خارج منطقه قرق بررسی شد. اختلاف وزن بین پایه ها در دو عرصه، مقدار مصرف را نشان می‌دهد. نتایج نشان داد، بین مقدار میانگین تولید و مصرف گونه ها در ماه ها و در گونه های مختلف در سطح 1% اختلاف معنی دار وجود دارد (01/0P<). در متوسط چهار سال، مرتع در سال سوم بیشترین و در سال دوم کمترین مقدار تولید را داشت. بطور متوسط هرساله حدود 1177 کیلوگرم علوفه در هکتار تولید شد. در میانگین چهار سال 80% تولید مورد استفاده دام قرار گرفت. در همه سالها بیشترین مقدار علوفه مرتع در اردیبهشت ماه تولید شد. گونه‌های ,Ono.melanotricha As. remotijogus و گونه As.bungeiتاحد طوقه به بهره‌برداری می‌رسند در حالی که گونه Cen.virgata فقط در خرداد ماه بیشترین مصرف را به خود اختصاص می‌دهد. گندمیان چند ساله سایت مورد بررسی نظیر Hor. bulbosum, Br.tomentellus, Festucaovina, Stipawiesnerii هم تحت فشار چرای شدید هستند. برخی گیاهان مانند Picrisstrigosa در اثر چرای شدید در طول یک فصل قادر به جوانه‌زنی مجدد و تجدید حیات نبوده و ریشه آنها با اندک تحریکی متلاشی می‌شود. بنابراین عدم تعادل بین تولید و بهره برداری و توزیع نا مناسب آن عامل اساسی در تخریب پوشش گیاهی و اکوسیستم مرتعی میباشد.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111905_44b6b00fd2e585fd46a58d2d314c1b91.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Comparison ground samples establishing, number and areas in Landsat 8, 30×30 pixels to aware correlation plant cover percentage with NDVI index in three study areas (Study area: Rangelands around Choghakhor Dam Lake in Chaharmahal & Bakhtiari province) مقایسه نحوه چیدمان، تعداد و ابعاد نمونه‌های زمینی داخل پیکسل‌های 30×30 سنجنده لندست 8 جهت آگاهی از همبستگی درصد پوشش گیاهان غالب سه سایت با شاخص NDVI (منطقه مورد مطالعه: مراتع اطراف دریاچه سد چغاخور استان چهار محال و بختیاری) 429 440 111906 10.22092/ijrdr.2017.111906 FA جمال ایمانی دانشجوی دکتری علوم مرتع، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران عطاالله ابراهیمی دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران پژمان طهماسبی دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران بهرام قلی نژاد استادیار، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه کردستان، سنندج، ایران Journal Article 2017 07 10 The use of satellite data is one of the proper methods, which makes studying ecosystems less costly. This research was carried out to determine the correlation among the vegetation cover of dominant species in three sites with the NDVI index. For this purpose, a study was conducted on three different vegetation types. In each region, a range was determined for sampling. Then, within this range and in the horizontal direction, 30 sampling units of 30 x 30 m were selected along three 900-meter transects in a random-systematic manner. In each sampling unit, nested quadrates with dimensions of 1 × 1, 2 × 2 m were placed. In order to prevent geometric errors, the 900-meter ranges were 60 meters apart. Within each sampling unit, geographic coordinates were recorded with GPS. The number of individuals and canopy cover percentage of dominant species were recorded separately in the plots. Then, the correlation of canopy cover percentage with NDVI index was obtained by processing Landsat 8 images. The distribution pattern was also determined using species density data. The results showed that in all species, the correlation coefficient of NDVI index was higher in the plots with higher area. Also, the correlation coefficient with one quadrat increased towards five quadrats. Due to the lack of high correlation between the total canopy cover percentage of a quadrat and the NDVI index, the use of one quadrat inside the pixel is not recommended in any way. Selecting the type of sampling depends on distribution pattern and species size as well as access to facilities and correlation coefficient acceptability. For species with clumped distribution, more quadrats are needed with proper distribution inside the pixel on the ground, so that sampling could be a good representation of the total pixel. In uniform distribution, fewer samples are needed since the whole pixel is the same in terms of plant growth. استفاده از دادههای هوایی و ماهوارهای یکی از روشهای مناسبی است که مطالعه اکوسیستمها را با هزینهای کمتر ممکن میسازد. این تحقیق جهت آگاهی از همبستگی درصد پوشش گیاهان غالب سه سایت با شاخص NDVI انجام شد. بدین منظور مطالعهای در سه تیپ گیاهی متفاوت انجام شد. در هر منطقه محدودهای برای نمونهبرداری مشخص شد. سپس داخل این محدوده و در جهت افقی، 30 واحد نمونهبرداری 30×30 متر در امتداد سه ترانسکت 900 متری به صورت تصادفی-سیستماتیک انتخاب گردید. در هر واحد نمونهبرداری، کوادرات با ابعاد 1×1، 2×2 متر به صورت تودرتو به تعداد 1، 2، 3، 4 و 5 مستقر شد. به منظور جلوگیری از ایجاد خطای هندسی، محدودههای 900 مترمربعی دارای فاصله 60 متر از همدیگر بودند. در داخل هر کدام از واحدهای نمونهبرداری، مختصات جغرافیایی با GPS ثبت گردید. تعداد پایه و درصد پوشش گونههای غالب گیاهی به طور جداگانه در داخل پلاتها ثبت شد. سپس همبستگی درصد پوشش با شاخص NDVI حاصل از پردازش تصاویر لندست 8 بدست آمد. همچنین با استفاده از دادههای تراکم گونهها الگوی پراکنش آنها تعیین شد. نتایج نشان دادکهدر تمام گونهها، ضریب همبستگی شاخص NDVI در کوادرات با سطح بالاتر بیشتر از کوادرات با سطح پایینتر است. همچنین ضریب همبستگی با تعداد یک کوادرات به سمت تعداد پنج کوادرات، بیشتر میشود. به دلیل نداشتن همبستگی بالا بین درصد پوشش کل گونه های گیاهی یک کودارات و شاخص NDVI ، استفاده از یک کوادرات در داخل پیکسل به عنوان برآیندی از کل پیکسل، به هیچ عنوان توصیه نمیشود. انتخاب نوع نمونهبرداری، به نحوه الگوی پراکنش و اندازه گونه گیاهی از یک طرف و دسترسی به امکانات و حد قابل قبول بودن ضریب همبستگی از طرف دیگر بستگی دارد. در گونههای با الگوی کپهای شدید، تعداد بیشتری کوادرات و با پراکنش مناسب داخل پیکسل روی زمین لازم است تا نمونهگیری بتواند نماینده خوبی از کل پیکسل باشد. در الگوی یکنواخت به دلیل یکسان بودن کل پیکسل از نظر رویش گیاهان، طبیعتا تعداد نمونه کمتری لازم است و الگوی تصادفی از این نظر در حد متوسط قرار دارد.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111906_021775877867f52a8c73ce64420e88f7.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 The influence of irrigation with ABSAR supplement on the growth of Panicum eruciferum تاثیر آبیاری با مکمل آبسار بر رشد گونه ارزن وحشی (Panicum eruciferum) 441 454 111907 10.22092/ijrdr.2017.111907 FA سعید شجاعی کارشناسی ارشد بیابان‌زدایی، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران محمد جعفری استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2017 07 10 Limitations of water resources in the country and allocating a large share of water to agriculture section and natural resources is considered as an essential and vital matter to increase the efficiency of consumption and saving water. In this context, using modern technology with the use of some additive materials like supplements to the soil can play a major role in reducing drought stress in arid and semi-arid areas. In this study, the effect of ABSAR supplement was investigated on physiological features of “Panicum eruciferum” species. Greenhouses were used to increase the accuracy of the culture medium. Treatments used in this study were included normal irrigation, ABSAR supplement at two concentrations (1/10000, 1/6000) and three times of irrigation (one-day, three- day and six-day). The results showed that ABSAR supplement at a concentration of 1/10000 increased root length, stem length, root and stem dry weight as well as root specific weight. Using ABSAR also increased the irrigation intervals. However, the supplement at a concentration of “1/6000” caused a significant difference in increasing the ratio of root to stem length. Irrigation with ABSAR supplement at a concentration of “1/10000” and “1/6000” had no significant effect on the ratio of root-to-shoot dry weight. The ratio of root- to-shoot length and the ratio of root-to-shoot dry weight increased with increasing of stress from daily irrigation to every six-day irrigation. محدودیت منابع آب کشور و اختصاص سهم بزرگی از آن به بخش کشاورزی و منابع طبیعی، افزایش کارآیی مصرف و صرفه جویی آب را امری ضروری و حیاتی نموده است. در این زمینه استفاده از فن آوری نوین با کاربرد برخی مواد افزودنی مانند مکملها به خاک در کاهش تنشهای خشکی در مناطق خشک و نیمه خشک میتواند نقش مهمی ایفا کند. در این پژوهش تاثیر مکمل آبسار بر ویژگیهای فیزیولوژیکی گونه ارزن وحشی Panicumeruciferumبررسی شد. جهت افزایش دقت از گلخانه برای محیط کشت استفاده گردید. تیمارهای مورد استفاده در این بررسی، شاهد با آبیاری آب معمولی، مکمل آبسار در دو غلظت (10000/1 و 6000/1) و در سه نوبت آبیاری (یک روز، سه روز، شش روز) بود. نتایج نشان دادند که مکمل آبسار با غلظت 10000/1 سبب افزایش طول ریشه، طول ساقه، وزن خشک ریشه و ساقه و نیز وزن مخصوص ریشه (SRL) در گیاه شد همچنین استفاده از آبسار سبب افزایش دور آبیاری گردید. اما در افزایش نسبت طول ریشه به ساقه غلظت 6000/1 مکمل باعث ایجاد تفاوت معنیدار در این صفات گردید. ولی آبیاری با غلظتهای 10000/1 و 6000/1 مکمل آبسار بر نسبت وزن خشک ریشه و ساقه اثر معنیدار درسطح یک درصد نداشت. با افزایش تنش از دوره آبیاری روزانه به دوره آبیاری هر شش روز، نسبت طول ریشه به ساقه و نسبت وزن خشک ریشه به ساقه افزایش یافت.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111907_ac6142ef5b1e118655e742dc40b47915.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Determination of the potential habitat of Calligonum Comosum rangelands using geographic information systems and hierarchical analysis (Case study: Hood area in Khuzestan province, Ahwaz city) تعیین رویشگاه بالقوه گونه مرتعی اسکنبیل(Calligonum Comosum) با استفاده از سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی و تحلیل سلسله مراتبی (مطالعه موردی: منطقه حلاف در استان خوزستان شهرستان اهواز) 455 463 111908 10.22092/ijrdr.2017.111908 FA عبدالرضا دانایی دانشجوی کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء(ص)، بهبهان، ایران دامون رزمجویی استادیار، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء(ص)، خوزستان، بهبهان، ایران شهرام یوسفی استادیار، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء(ص)، خوزستان، بهبهان، ایران سمیه ذوالفقاری کارشناس ارشد اداره امور مراتع ، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خوزستان، اهواز، ایران Journal Article 2017 07 10 This research was conducted in 2015 in Hallaf (Khozestan province), to locate the potential habitat of Calligonum comosum with the use of GIS and analytic hierarchy. For this purpose, at first, the habitat of the study species was determined in the region and the current position of establishment was determined as the natural environment. Accordingly, the ecological needs of Calligonum were identified and recorded in these areas by GPS. To determine the species soil needs, 30 soil samples were taken from 0-50 cm depth. Soil texture, acidity (pH), and electrical conductivity of soil samples were measured. In the next step, layers of climate, physiographic and soil characteristics maps were prepared and standardized with the help of digital data in GIS. Then by using ARC GIS10 software, all the layers were weighted by AHP method. Eventually, by integrating thelayers in Arc GIS and weighted hierarchical model, the layer of potential habitat for the study species was obtained and presented on the map of the region. On the basis of potential habitat, the resulting map was divided into five classes as follows: very high suitability (38% with an area of 3775 hectares), high suitability (41% with an area of 4149 hectares), suitable (8.6% with an area of 798 hectares), low suitability (11% with an area of 1104 hectares), and very poor suitability (1.4% with an area of 148 hectares). این پژوهش به منظور مکان‌یابی رویشگاه بالفعل گونه اسکنبیل (CalligonumComosum) با استفاده ازGIS وتحلیل سلسله مراتبی در سال 1394 در منطقه حلاف(استان خوزستان) انجام شد.. بدین منظور ابتدا رویشگاه‌ گونه‌ مورد نظردر منطقه تعیین و موقعیت‌های فعلی استقرار آن به عنوان محیط زیست واقعی آن مشخص شد. براین اساس نیاز اکولوژیکی این گیاه در این نقاط مشخص و به کمک GPSاین نقاط ثبت شدند. همچنین به منظور تعیین نیازهای خاکی گونه‌ مورد نظر در هریک از محل‌ها اقدام به نمونه‌برداری (30نمونه) خاک از عمق 0 تا 50 سانتی‌متر شد ، بافت خاک، اسیدیته خاک (PH ) وهدایت الکتریکی(EC) نمونه ها اندازه گیری شد. در مرحله بعد لایه های اقلیم ، فیزیوگرافی و نقشه‌های خصوصیات خاک در محیط GIS به کمک داده های رقومی تهیه واستانداردسازی شد. سپس در محیط ArcGIS10 با استفاده از این توابع، تمام لایه‌ها با روش تحلیل سلسله مراتبی(AHP) ، فازی سازی و وزن دهی شدند. در نهایت با تلفیق لایه‌های اطلاعاتی در محیط ArcGIS10 و در قالب مدل وزن‌دهی سلسله مراتبی(AHP) لایه رویشگاه بالقوه برای گونه‌ مورد نظر بدست آمد و بر روی نقشه منطقه ارائه شد. نقشه حاصل بر اساس پتانسیل رویشگاهی به 5 طبقه با شایستگی بسیار بالا(38% با مساحت 3775 هکتار). شایستگی بالا(41% با مساحت 4149 هکتار)، شایستگی متوسط(8.6%با مساحت 798 هکتار)، شایستگی ضعیف(11% با مساحت 1104 هکتار) و شایستگی بسیار ضعیف ( 1.4% با مساحت 148 هکتار ) طبقه بندی گردید.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_111908_1cac10c9b0a293ec8a42b9f4f74327f5.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات مرتع و بیابان ایران 1735-0875 24 2 2017 06 22 Studying the effects of growth stages on forage quality of two halophytes in Garmsar بررسی اثر مراحل رشد بر ارزش غذایی دو گونه شورروی در اراضی شور گرمسار 464 473 113133 10.22092/ijrdr.2017.113133 FA احسان زندی اصفهان استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران علی اشرف جعفری استاد پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران رسول میراخورلی کارشناس، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی سمنان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سمنان، ایران Journal Article 2017 09 06 Due to the adaptability to arid and desert conditions, halophytes could supply a part of livestock forage requirement in early spring, summer, and especially autumn. However, there is little information on the forage quality of these plants. On the other hands, halophytes vary considerably in their nutritive value not only among species but also among phenological stages. Therefore, knowledge on forage quality of halophytes at each phenological stage could help the beneficiaries in arid regions to opt proper species for cultivation in haloculture programs as well as determining the suitable time for livestock grazing. In the present study, the effects of phenological stages on six forage quality traits were investigated for two halophytes ie., Atriplex leucoclada and Suaeda fruticosa. Plant samples were collected from saline lands in Garmsar, Semnan Province. The study was conducted in a completely randomized design with three replications. The results showed that the effects of phenological stages and species on forage quality were significant (P<0.01).The highest forage quality was obtained at vegetative growth stage and then it declined at the seeding stage. Overall, our results clearly indicate the higher forage quality of Suaeda fruticosa as compared with Atriplex leucoclada. Therefore, Suaeda fruticosa could be introduced as a new source of forage in saline lands on which other conventional fodders have no chance to grow and yield. گونه‌های شورروی به‌دلیل سازگاری با شرایط خاص مناطق خشک و بیابانی می‌توانند بخشی از نیاز علوفه‌ای دام را در اوایل بهار، تابستان و به‌ویژه اواخر پاییز تأمین کنند. بااین‌حال، اطلاعات کمی در مورد ارزش غذایی این گیاهان در دسترس است. از سوی دیگر، شورروی‌ها (هالوفیت‌ها) دارای تغییرات قابل توجهی در ارزش غذایی خود هستند. بنابراین، آگاهی از کیفیت علوفه شورروی‌ها در هر مرحله فنولوژیک علاوه بر اینکه به بهره‌برداران در مناطق خشک و بیابانی کمک می‌کند تا گونه‌های گیاهی مناسب را برای کاشت در برنامه‌های شورورزی انتخاب نمایند، بلکه باعث می‌شود زمان مناسب چرا برای دستیابی به عملکرد بیشتر دام در اراضی شور نیز تعیین شود. در این تحقیق، اثر مراحل مختلف فنولوژیک بر شش فاکتور مؤثر در کیفیت علوفه دو گونه مرتعی Atriplex leucoclada و Suaeda fruticosa بررسی شد. نمونه‌های گیاهی در سه مرحله فنولوژیک شامل رشد رویشی (اواخر خرداد) گلدهی (نیمه شهریور) و بذردهی (آبان) از اراضی شور در گرمسار، استان سمنان جمع‌آوری شدند. داده‌ها به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی تجزیه واریانس شدند. مقایسه میانگین‌ها با آزمون چند دامنه‌ای دانکن انجام شد. نتایج نشان داد که اثر مراحل فنولوژیک و اثر متقابل مراحل فنولوژیک در گونه بر کیفیت علوفه در سطح آماری یک درصد معنی‌دار بود. حداکثر کیفیت علوفه در مرحله رشد رویشی به‌دست آمد و پس از آن کیفیت علوفه تا مرحله بذردهی کاهش پیدا کرد. به‌طور کلی، نتایج این تحقیق حکایت از برتری گونهfruticosa Suaeda از نظر ارزش غذایی نسبت به گونه Atriplex leucoclada داشت، به‌طوری‌که می‌تواند به‌عنوان منبع جدید علوفه در اراضی تحت تأثیر شوری که سایر منابع مرسوم علوفه امکان رشد و تولید در این اراضی را ندارند در نظر گرفته شود.

https://ijrdr.areeo.ac.ir/article_113133_326253474bb219ae794070b539acc970.pdf