شناخت مهمترین عوامل موثر فیزیوگرافی، توپوگرافی و خاکی بر تنوع‌‌گیاهی (مطالعه موردی: مراتع کوهستانی نمین، اردبیل)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مرتعداری، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری اردبیل، اردبیل، ایران

2 دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات‌‌مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع‌‌طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

10.22092/ijrdr.2019.120678

چکیده

اطلاع از تنوع‌‌گونه‌‌ای گیاهی و ارتباط آن با عوامل‌‌محیطی، از مقدمات ضروری در عملیات احیای مرتع و اولویت حفاظت و حمایت از تنوع‌‌گونه‌‌ای رویشگاه‌‌هاست. بدین‌‌منظور، مراتع کوهستانی نمین، انتخاب و به روش تصادفی سیستماتیک در زیرحوزه‌‌ها، اقدام به برداشت داده‌‌های پوشش‌‌گیاهی شد. با ثبت ویژگی‌‌های فیزیوگرافی و توپوگرافی و اندازه‌‌گیری خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک، رابطه بین تنوع گیاهی و خصوصیات زیرحوزه‌‌ها، بررسی شد. بدین‌‌منظور برای بررسی ارتباط تنوع‌‌گونه‌ای با ویژگی‌‌های محیطی، با توجه به طول گرادیان محاسبه ‌شده، از روش آنالیزافزونگی (RDA) به‌‌‌عنوان روش خطی استفاده شد. بر مبنای نتایج، ویژگی‌‌های فیزیوگرافی و توپوگرافی، بر غنای‌‌گونه‌‌ای و خصوصیات‌‌شیمیایی خاک و بر مقدار یکنواختی و تنوع‌‌گونه‌‌ای زیرحوزه‌‌ها، بیشترین تاثیر را داشت و میزان 64/89 درصد از تغییرات را تبیین می‌‌کرد. در مجموع؛ مقدار شیب، کربن‌‌آلی و هدایت‌‌الکتریکی خاک، از مهمترین عوامل موثر بر افزایش مقادیر شاخص‌‌های تنوع‌‌گونه‌‌ای و پارامترهای طول، مساحت و جهت زیرحوزه، از مهمترین عوامل موثر بر کاهش شاخص‌‌های مذکور بود. لذا در شرایطی که هدف مدیریت، افزایش تنوع‌‌گونه‌ای باشد، بایستی مکان‌‌هایی که از نظر خصوصیات‌‌شیمیایی خاک (ماده‌‌آلی و به‌‌تبع‌‌آن کربن‌‌آلی) در معرض خطر هستند، در اولویت قرار گیرند و اگر هدف مدیریت، افزایش ساختار پوشش‌‌گیاهی و افزایش درصد حفاظت گیاهی از فرسایش‌‌پاشمانی باشد، در این صورت بایستی مکان‌‌هایی که در جهات جنوبی واقع هستند و دارای شیب تند می‌‌باشند، در اولویت قرار گیرند. ضمن اینکه انجام عملیات احیای مرتع، در زیرحوزه‌‌های با مساحت بزرگتر، به‌‌واسطه پائین بودن غنای‌‌گونه‌‌ای، در اولویت می‌‌باشد و زیرحوزه‌‌های کوچکتر، به‌‌واسطه دارا بودن غنای بالا، باید در اولویت حفاظت و حمایت، قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Recognition the most important factors of physiography, topography and soil on plant diversity (Case study: Namin mountain rangelands, Ardebil)

نویسندگان [English]

  • Asad Sadeghpour 1
  • Javad Moetamedi 2
  • Esmaeil Sheidai Karkaj 3
1 M.Sc. in Range Management, Ardabil Bureau of Natural Resources and Watershed Management, Ardabil, Iran
2 Associate Professor, Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran

کلیدواژه‌ها [English]

  • redundancy analysis
  • Biodiversity
  • Species richness
  • Protection
  • environmental factors