بررسی اثرات تنش کم‌آبی در جمعیت‌های دو گونه ‏Agropyron tauri‏ و ‏Agropyron repens‏ با استفاده از شاخص‌های مقاومت به خشکی و رشد گیاه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بروجرد، ایران

2 استاد پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

چکیده

در این تحقیق اثرات تنش کم‌آبی بر ‏خصوصیات رشد گیاهچه در دو گونه Agropyrontauri‏ و Agropyronrepens مورد بررسی قرار گرفتند. این آزمایش در گلخانه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس در سال 1389 انجام شد. تعداد 6 جمعیت از گونه Agropyron repens و 4 جمعیت از گونه Agropyron tauri از بانک ژن موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور انتخاب شدند و به صورت آزمایش فاکتوریل که در آن فاکتور A تعداد نمونه و فاکتورB تعداد سطوح خشکی بودند در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی در 3 تکرار کشت شدند. سطوح خشکی 100، 75، 50 و 25 درصد ظرفیت ‏زراعی بود و صفات مورد اندازه‌گیری طول ریشه‌چه، طول ساقچه، نسبت ریشه‌چه به ساقه‌چه، طول گیاهچه، وزن‌تر ‌گیاهچه، وزن خشک‌گیاهچه و وزن خشک به تر گیاهچه ‏بودند. نتایج نشان داد که اختلاف بین تیمارهای خشکی، ژنوتیپ‌ها و اثرات متقابل ژنوتیپ در خشکی ‏در اکثر صفات فوق از لحاظ آماری معنی‌دار بود. شاخص‌های تحمل به خشکی شامل بهره‌وری متوسط، میانگین هندسی بهره‌وری، شاخص تحمل به تنش، شاخص حساسیت به تنش و شاخص تحمل محاسبه شدند. ژنوتیپ‌ (99) ‏‎A. tauri‏ ‏‏با منشاء دیزین در اکثر صفات مورد ‏آزمایش با اختصاص بالاترین شاخص‌ها بیشترین مقاومت را از خود نشان داد. با توجه به نتایج به دست آمده ژنوتیپ‌ (99)‏‎A.tauri‏ به عنوان بهترین و ژنوتیپ‌های (211) A.repens، (217) A.repens، (224) A.repens و (225)  A. repensدر مرتبه بعدی برای اصلاح و احیاء مراتع مناطق خشک کشور قابل توصیه اند.‏

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Drought stress effects on accessions of two species Agropyron repens and Agropyron tauri using drought resistance indces and plant growth

نویسندگان [English]

  • yousef safavi 1
  • Ali Ashraf Jafari 2
  • Mehrnaz Riasat 3
چکیده [English]

In this study, the effects of water stress on seedling growth characteristics were studied in Agropyron tauri‏ and Agropyron repens. The experiments were conducted in the greenhouse of Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center in 2010. Six Agropyron repens genotypes and four Agropyron tauri genotypes were selected from the gene bank of Research Institute of Forests and Rangelands and were arranged in a factorial experiment in a completely randomized design with three replications. Factors A and B were the genotypes and drought levels, respectively. Drought stress levels were 100, 75, 50 and 25% of field capacity, and the measured characteristics were shoot length, root length, root/shoot ratio, seedling length, seedling fresh weight, seedling dry weight, dry weight/fresh weight ratio, and leaf area. There were statistically significant differences among drought treatments, genotypes, and interaction effects of accessions with land, in most of the above characteristics.  Five drought resistance indices including stress susceptibility index (SSI), tolerance index (TOL), stress tolerance index (STI), mean productivity (MP), and geometric mean productivity (GMP) were calculated. By assigning the highest indices, the genotype A.tauri (99) showed the highest resistance in most of the traits tested.According to the obtained results, genotype A.tauri‏ (99) as the best and genotypes A. repens (211), A. repens (217), A. repens (224), and A. repens (225) in the next rank could be recommended for rangeland improvement and reclamation in arid regions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agropyron tauri
  • Agropyron repens
  • drought
  • sensitivity and tolerance index
  • Seedling growth characteristics
احمدی، ح.، 1377. معیارهای شناخت بیابان‌ها ایران. منابع طبیعی ایران، 51(1): 23-11.

-زهتابیان، غ.، آذرنیوند، ح. و شریفی کاشان، م. م.، 1380. بررسی اثر تنش شوری و خشکی بر روی سه گونه مرتعی Agropyronintermedium،AvenabarbataوPanicumantidotale. منابع طبیعی ایران، 54(4): 421-409.

-طویلی، ع.، جعفری، م.، حیدر شریف آباد، ح. و ارزانی، ح.، 1379. بررسی مقاومت به خشکی در سه گونه مرتعی Agropyrondesertorum و Stipabarbata, Agropyroncristatum. منابع طبیعی ایران، 53(3): 237- 227.

-کاظم پور، ع.، جعفری، ع.ا. و ریاست، م.، 1387. بررسی اثرات پتانسیل اسمزی بر خصوصیات جوانه زنی و رشد گیاهچه در ژنوتیپ‌های مختلف دو گونه Elymushispidus و Elymuspertenuis در دو شرایط آزمایشگاه و گلخانه. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد، ایران.

-Christian, K. R., 1977. Effects of environment on the growth of alfalfa. Advances in Agronomy, 29: 183-228.

-Debaeke, P. and Aboudrare, A., 2004. Adaptation of crop management to water-limited environments. European Journal of Agronomy, 21:433–446.

-Erusha, K. S., Shearman, R.C., Rioradan, T. P. and Wit, L. A., 2002. Kentucky Bluegrass cultivar root and top growth responses when grown in hydroponics. Crop Science, 42: 848-852.

-Farshadfar, M., Moradi, F., Mohebbi, A. and Safari, H., 2010. Study of genetic variation and drought resistance in accessions of Agropyron elongatum by morphological traits and drought resistance indices, Iranian Journal of Rangelands and Forests Plant Breeding and Genetic Research, 18(2): 199-213.

-Fernandez, G. C. J., 1992. Effective selection criteria for assesing plant stress tolerance. Adaptation of food crops to temperature and water stress: proceedings of an international symposium. Taiwan, 13-18 August. 1992: 257-270.

-Fischer, R.A. and Maurer, R., 1978. Drought resistance in spring wheat cultivars. I. Grain yield responses. Australian Journal of Agricultural Research, 29(5): 897- 912.

-Garcia, M. G., Busso, C. A., Polci, P., Garcia, L. N. and Echenique, V., 2002. Water relation and leaf growth rate of three Agropyron genotypes under water stress. BioCell, 26(3): 309-317.

-Rosielle, A. A. and Hamblin, J., 1984. Theoretical aspects of selection for yield in stress and non-stress environment. Crop Science, 21: 943-946.