بررسی اثر حمایتی برخی گونه‌های گیاهی مرتع تخریب یافته بر استقرار اولیه علف گندمی بیابانی (Agropyron desertorum (Fisch.) Schultes) و چاودار کوهی (Secale montanum Guss.)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه منابع طبیعی، واحد بافت، دانشگاه آزاد اسلامی، بافت، ایران

2 استادیار، گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

چکیده

این تحقیق با هدف تعیین اثر حمایتی برخی گونه‌های گیاهی پرستار در یک مرتع تخریب یافته بر درصد استقرار و مراحل اولیه رشد دو گیاه مهم علوفه‌ای شامل علف گندمی بیابانی (Agropyron desertorum) و چاودار کوهی (Secale montanum) انجام شد. در این راستا 4 گونه کلاه میرحسن Acantholimon festucaceum (Jaub & Spach) Boiss، زول Eryngium bungeiBoiss، خارگونی Noaea mucronata (Forsk.) Aschers. و اسپندPeganumharmala L. به عنوان گونه پرستار گیاه چاودار و 4 گونه چوبک Acanthophyllum bracteatum Boiss.، گون Astragalus arbusculinus Bornm. & Gauba، شیرسگ Ephorbia orientalis L. و خارگونی Noaea mucronata (Forsk.) Aschers. به عنوان گونه پرستار گیاه علف گندمی بیابانی مورد بررسی قرار گرفت. کشت بذرهای دو گیاه علوفه‌ای در اواسط پاییز در زیراشکوب بوته‌های پرستار و فضای بین بوته‌ها انجام شد. رطوبت خاک دو عمق 10-0 و 25-15 سانتی‌متر فضای زیراشکوب و مابین گیاهان پرستار از روش جرمی تعیین شد. پس از تجزیه واریانس داده‌ها، از آزمون چنددامنه دانکن جهت مقایسه میانگین کمک گرفته شد. نتایج نشان داد که رشد اولیه (ارتفاع) نهالچه‌های چاودار کوهی به علت حمایت گونه‌های کلاه‌میرحسن، زول، خارگونی و اسپند به ترتیب 4/3، 6/2، 9/3 و 2/2 برابر تیمار فضای باز بود. همه گونه‌ها نقش مثبت تقریباً یکسانی در حمایت رشد نهالچه‌های علف‌ گندمی بیابانی داشته‌اند ولی گونه خارگونی با بیشترین تأثیر توانست متغیر استقرار اولیه را به میزان 62 درصد افزایش دهد. با توجه به اهمیت بالای اثر حمایتی جمعیت‌های تغییر شکل یافته گیاه خارگونی در جهت افزایش استقرار علف‌گندمی بیابانی و ارتفاع گیاه چاودار کوهی طبق نتایج این تحقیق‏، استفاده از نقش پرستاری خارگونی در مرتع‌کاری‌های پاییزه دو گونه گرامینه مذکور به ادارات اجرایی منابع طبیعی توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Facilitation effect of some range species in a degraded rangeland on primary establishment of Agropyron desertorum (Fisch.) Schultes and Secale montanum Guss.

نویسندگان [English]

  • reza bagheri 1
  • sedighe mohammadi 2
1 baft azad university
چکیده [English]

This research was performed to determine the facilitation effect of some species in a degraded rangeland on establishment and primary growth of two important forage spices: Agropyron desertorum (Fisch.) Schultes and Secale montanum Guss. Acantholimon festucaceum (Jaub & Spach) Boiss, Eryngium bungei Boiss, Noaea mucronata (Forsk.) Aschers. and Peganum harmala L. were studied as Secale montanum nurse plants and Acanthophyllum bracteatum Boiss., Astragalus arbusculinus Bornm. & Gauba, Ephorbia orientalis L. and Noaea mucronata (Forsk.) Aschers. were investigated as Agropyron desertorum  nurse plants. Seed sowing of the two forage species was carried out in the middle of autumn in the understory of nurse plants and the space between the plants. The soil moisture was measured at two depths of 0-10 and 15-25 cm. After analysis of variance, mean comparisons were made by Duncan's method. According to the results, due to the facilitation effects of Acantholimon festucaceum, Eryngium bungei, Noaea mucronata, and Peganum harmala, the primary growth (height) of Secale montanum seedlings was calculated to be 3.4, 2.6, 3.9 and 2.2 times higher than the open space treatment, respectively. All species had similar positive effect on the primary growth (height) of Agropyron desertorum; however, Noaea mucronata, with the most positive effect, could increase the establishment rate to 62 %. Considering the importance of facilitation effect of deformed populations of Noaea mucronata in increasing the primary establishment of Agropyron desertorumandprimary growth of Secale montanum, the use of Noaea mucronata nurse role in autumn rangeland improvement is recommended to the natural resources offices. 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Degraded rangeland
  • establishment
  • facilitation effect
  • nurse plant