بررسی نقش سطوح خشکیده تالاب گاوخونی بر تولید گرد و غبارهای داخلی با استفاده از تصاویر لندست و گل توفان (مطالعه موردی: شهر اصفهان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری بیابان زدایی، بخش بیابان، دانشکده ی منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران

2 دانشیار، گروه مهندسی علوم بیابان، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران

3 دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

4 دانشیار بخش آبخیزداری ، دانشکده ی منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران

چکیده

تالاب گاوخونی یکی از تالاب های مهم ایران مرکزی است که در دهه های اخیر عوامل متعدد اقلیمی و انسانی تغییرات قابل توجهی در سطوح خشک و مرطوب آن به وجود آورده است و زمینه را برای تولید بیشتر گرد و غبار در مناطق مرکزی ایران فراهم نموده است. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش سطوح خشکیده تالاب گاوخونی بر تولید گرد و غبارهای داخلی ایستگاه اصفهان با بهره گیری از تکنیک دورسنجی و گل توفان ها در بازه ی زمانی 22 ساله (71-1370 تا 92-1391) می باشد. بدین منظور از تصاویر ماهواره لندست و داده های بادسنجی ایستگاه سینوپتیک اصفهان استفاده گردید. پس از اعمال عملیات تصحیح هندسی و رادیومتریک، با استفاده از شاخص اختلاف آب نرمال شده(NDWI)، تقویم سطوح خشک و مرطوب تالاب تهیه و مساحت هر طبقه محاسبه گردید. جهت تعیین سرعت آستانه فرسایش بادی، نمونه های دست نخورده به دستگاه سنجش فرسایش بادی انتقال داده شد. تعداد روزهای تؤام با گرد و غبار در ایستگاه سینوپتیک اصفهان بر اساس سرعت باد بیشتر از سرعت آستانه فرسایش بادی محاسبه گردید .ارتباط بین تعداد روزهای گرد وغبار و سطوح خشکیده تالاب با تحلیل همبستگی مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت جهت حصول اطمینان از جهت وزش بادهای غبارزا از سمت تالاب گاوخونی به ایستگاه اصفهان، گل بادها و گل توفان های فصلی و سالانه ترسیم و مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از تحلیل همبستگی، رابطه معکوس معنی دار بین تعداد روزهای غبارآلود و سطوح خشکیده تالاب در فصول پاییز، بهار و تابستان و در مقیاس سالانه در ایستگاه اصفهان را نشان داد. همچنین نتایج حاصل از بررسی جهت حرکت بادهای غبارزا با استفاده از گل توفان ها حاکی از عدم وزش این بادها از سمت تالاب گاوخونی به سمت اصفهان می باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of the role of bed dried Gavkhooni wetland on the production of the internal dust using remote sensing and duststorms (Case study :Isfahan province)

نویسندگان [English]

  • zohre ebrahimi 1
  • abasali vali 2
  • mohammad khosroshahi 3
  • reza ghazavi 4
چکیده [English]

Wetlands in the central Iran lakes are considered as part of desert ecosystems and their destruction leads to adverse consequences. In central part of Iran, climatic and human factors have created significant differences between dry and wet surfaces of Gavkhooni wetland in recent decades, leading to produce more dust in central part of Iran. The aim of this research was to assess the impact of dried bed of Gavkhooni wetland on the production of the internal dust in  Isfahan province by using remote sensing and storm roses in the period of 22 years (1991- 1992 to 2011-2012). For this propose, the landsat imagery and anemometer data were used. After geometric and radiometric corrections, Normalized Difference Water Index (NDWI) was calculated and the dry and wet surfaces were separated. To determine wind erosion threshold velocity, undisturbed soil samples were transferred to the wind erosion meter. Then, the number of dusty days in the synoptic station of Isfahan was calculated based on the wind speed greater than wind threshold speed. Relationship between the number of dusty days and dried bed of wetland was evaluated with correlation analysis. Finally, to determine the dusty wind direction from the side of Gavkhuni wetland to Isfahan station, annual and seasonal wind roses and storm roses were plotted and evaluated. The results of this study based on the artificial neural network model showed that the most important factors influencing the bed of the Gavkhuni wetland were input flow rate, evaporation, drop in groundwater level, temperature, and rainfall, respectively. The results of the correlation analysis showed that there was a significant inverse relationship between the number of dusty days and dried bed of wetland in the seasons of autumn, spring, summer and annual scale in Isfahan station. Also, results of storm roses showed that dusty winds did not blow from wetland toward this station.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dust
  • Gavkhooni wetland
  • NDWI
  • Stormrose
  • Isfahan
Baddock, M. C., Bullard, J. E. and Bryant, R. G., 2009. Dust source identification using MODIS: A comparison of techniques applied to the Lake Eyre Basin Australia. Remote Sensing of Environment, 113: 1511–1528.

Bakhshi Khaniki, Gh., 2013. Biodiversity. Payam Noor University Press, Iran, 227p.

Du Y., Teille P. M. and Cihlar, J., 2002. Radiometric normalization of multitemporal high-resolution satellite images with quality control for land cover change detection. Remote Sensing of Environment, 82:123–134.

El-Asmar H. M., Hereher M. E. and El Kafrawy, S. B., 2013. Surface area change detection of the Burullus Lagoon, North of the Nile delta, Egypt, using water indices: a remote sensing approach. Journal Remote Sensing Space Science 16:119–123.

Farajzadeh, M. and Alizadeh, K., 2012. Temporal and spatial analysis of dust storms in Iran. Journal of Spatial Planning, 15 (1):57-67.

Gao, B. C., 1996. NDWI: A normalized difference water index for remote sensing of vegetation liquid water from space. Remote Sensing of Environment, 58:257-266.

Gautam, V. K., Gaurav, P. K., Murugan, P. and Annadurai, A., 2015. Assessment of surface water dynamicsin Bangalore using WRI, NDWI, MNDWI, supervised classification and K-T transformation. International Conference on water Resources, Coastal and Ocean Engineering, 739-746.

Hajian, N., 2014. Zayanderood problems,:questions and answers. Esfahan Press, Iran, 463p.

Jawak, S. D. and Luis, A. J., 2015. A rapid extraction of water body features from antarctic coastal oasis using very high-resolution satellite remote sensing data. Aquatic Procedia, 4:125-132.

John J. Q., Xianjun H., Menas, K .and Lingli, W., 2006. Asian dust storm monitoring combining terraand Aqua MODIS SRB Measurements. IEEE Geocience and Remote Sensing Letters, 3(4): 484-486.

Joseph, P. V., Rapial D. K. and Deka, S. N., 1980. "Andhi", the convective dust storms of Northwest India. Mausam, 31: 341-442.

Kim, J., 2008.  Transport routes and source regions of Asian dust observed in Korea during the past 40 years (1965–2004). Atmospheric Environment, 4:4778–4789.

Lillesand, T. M. and Kiefer, R. W., 1994. Remote sensing and interpretation. Jhon Wiley and sons Inc, New York, 750 p.

Nazari Samani, A. A., Dadfar, S. and Shahbazi, A., 2013. A study on dust storms using wind rose, storm rose and sand rose (Case study: Tehran province). Desert, 18: 9-18.

Nikolai, O. and Leah, A., 2003. White sand storms in central Asia. Journal of Global alarm dust and sand storms from the world`s drylands, 330:169-201.

Ochirkhuyang, L. and Tsolmon, R. S., 2008. Monitoring the source of trans-national dust storms in north east Asia. Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 3(2): 835–839.

O’Loingsigh, T., McTainsh, G. H., Tews, E. K., Strong, C. L., Leys, J. F., Shinkfield, P. and Tapper, N. J., 2014. The dust storm index (DSI): a method for monitoring broad scale wind erosion using meteorological records. Aeolian Research, 12: 29-40.